टंक सम्वाहाम्फेको साहित्य सिर्जना विविध,हङकङ

सार आधुनिक तथा लोक गीति संग्रह

2007-11-08T20:28:00.000-08:00

---------------------------------------- अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

सार आधुनिक तथा लोक गीति संग्रह को सम्पूर्ण गीत रचना टंक सम्वाहाम्फे र गायन तथा संगीत कृष्णभक्त राइ साथै नम्वर २ गीत बरिष्ठ संगीतकार दिनेश सुब्बा र नम्वर ५ संगीतकार हेमन्त शीशीरको संगीत रहेको छ ।

१ ढल्यो त्यसै दिन

ढल्यो त्यसै दिन मेरो साझ संगै डुब्न
रह्यो त्यसै चाह मेरो तिमी सम्म पुग्न

पुग्नु थियो धेरै टाढा फुल चढाइ देउरालीमा
नाघ्नु थियो डाडाकाडा दुख बिसाइ उकालीमा
भोग्नु मात्र रहेछ ब्याथा छाती पोली पोली
कति सुनाउ मनको वह दिल खोली खोली

राख्नु थियो यतैकतै सपना सझाई बिपनीमा
हास्नु थियो भित्री कतै तिम्लाई हर्साई जीन्दगीमा
रुनु मात्र रहेछ आशु चोट बोकी बोकी
कति सम्झाउ मनको वह भूल देखी देखी
---
२ गुरास टिपी

गुरास टिपी लाएका थियौ हामी सानो छदा
लुकमारी खेलेकाथ्यौ रानी वन घुम्दा

आजै जस्तो लाग्छ मलाई संगसंगै खेलेको
याद छ रुख खोपी हाम्रो नाम लेखेको
हृदय खोली हासेका थियौ एक अर्का भेट्दा
लुकमारी खेलेकाथ्यौ रानी वन घुम्दा

हिजै जस्तो लाग्छ मलाई फुलपाती राखेको
सम्झना छ अझै पनि चिनो हामीले साटेको
आगन भरी नाचेका थियौ चुलवुले मन हुँदा
लुकमारी खेलेकाथ्यौ रानी वन घुम्दा
---
३ तिम्लाई सम्झि

तिम्लाई सम्झि रात वित्यो आशै आशमा अल्झिएर
झनै दुख्यो छाती मेरो चोट त्यसै वल्झिएर

संगै हास्ने मन थियो विवशताले टाढी गयौ
हात मेरो समाएर फेरि किन छाडी गयौ
तिम्लाई पर्खी दिन वित्यो यादै यादमा कल्पिएर
झनै दुख्यो छाती मेरो चोट त्यसै वल्झिएर

साथै जीउने वाचा थियो किन तिम्ले तोडी गयौ
यात्रा मेरो पछ्याएर फेरि अन्तै मोडी गयौ
तिम्लाई खोज्दै जुनी वित्यो आशै आशमा वाधिएर
झनै दुख्यो छाती मेरो चोट त्यसै वल्झिएर
---
४ देउरालीमा

ब्यर्थै किन चढाएछु देउरालीमा फूल
माया गरी तिमी संग गरे एउटा भुल

माया थियो कति चोखो समुद्रको गहिराइ जस्तो
कसम थियो दुइ मुटुको चम्कि रहने जून जस्तो

साथ थियो कति सुन्दर परेवाको जोडी जस्तो
बाचा थियो सधै हाम्रो चम्कि रहने जून जस्तो
---
५ एउटा शुन्दर संसार

एउटा शुन्दर संसार थियो मनको बस्ति भित्र
हुरी आई उर्डाई लग्यो मेरो भाग्य सित
उजाड भयो जीन्दगानी दुख्दा छाती भित्र
ब्यथा सहि बाच्नु पनि भयो यहा रीत

सारा बिश्वास भत्किएर ब्यर्थै भयो प्रीत
बेमौषममा पनि पैह्रो चल्यो आशा बीच
हेरीरहे दृश्यहरु आफै भित्र लुकाई
बल्झिरहे मनहरु आफ्नै मुटु दुखाई

जीन्दगीमा चोट लाग्यो जीउदा आफै सीत
हार्नै थियो सारा दिन काहा भयो र जीत
बुनिरहे सपनाहरु चाहाना भत्काएर
सहिरहे दुखहरु आत्मा थमाएर

६ डाडा माथी

डाडा माथी वादलुले घामै छेक्यो कि-
सताई रहन्छ सम्झनाले माया वस्यो कि-

त्यो खोलाको सुर्साईमा तिम्रै गीत गाउछु
सपनीमा पनि सधै तिमीलाई नै पाउछु
एकै दिनको भेटघाट सम्वन्ध भो गहिरो
लागि रहन्छ किन होला चाहानाको ओईरो

त्यो झरनाको वहकाईमा तिम्रै प्रीत पाउछु
कल्पनीमा पनि सधै तिमीलाई नै पाउछु
सुन्दर हाम्रो संसारमा जाने हो कि पहिरो
लागि रहन्छ किन होला रहरको धुइरो
---
७ वर्षाको मौषम

वर्षाको मौषम रिमझिम पानी परीरहयो
जुनेलीमा भेटौ भन्थ्यौ जुन झरीगयो

देखी रहु जस्तो लाग्छ आखाभरी सधै
झझल्कोले झस्काउछ नपाउदा कतै
मुटु भरी व्यथाहरु त्यसै वढीरहयो
जुनेलीमा भेटौ भन्थ्यौ जुन झरीगयो

वाधी राखु जस्तो लाग्छ छात्तीभरी सधै
चाहानाले अत्याउछ भेट नहुदा त्यसै
दिउ भन्थे फुलहरु त्यसै ओइलीगयो
जुनेलीमा भेटौ भन्थ्यौ जून झरीगयो
---
८ हासो खुशी जीन्दगीमा

हासो खुशी जीन्दगीमा कसैले पो खोस्यो कि-
निधारमा भाग्य लेख्न दैवले पो विस्र्यो कि-

भाग्य सवको चम्किदिन्छ आफु कर्महारा
रम्न खोज्दा यो आखामा वग्छ आशु धारा
पाप हो कि श्राप हो ब्यर्थै भोग्नु परयो
दुनियाको खेल मात्रै मैले देख्नु परयो

विती रहेछ यसरी नै जीवन यो सारा
दुखीयालाई वनाई दिन्छन् दोषको तारा
ताप हो कि राप हो त्यसै सहनु परयो
वाध्यताको ढुङ्गा यहा आफै माथी झर्यो
---
९ तिमी थियौ

तिमी थियौ आफ्नो भन्ने एक्लै पारी छोडी गयौ
साचो माया दिन्छु भनि सारा नाता तोडी गयौ

संगै वाचौ संगै हाचौ भन्ने वाचा टाढा भयो
जीउनुका आधारहरु छाती भित्रै भत्कि गयो
एउटै यात्रा भन्थ्यौ तिमी काटो हाम्रो छुटी गयौ

उस्तै मुटु उस्तै धड्कन सोच्ने पनि ब्यर्थै भयो
सपनाका आकारहरु पुरा नभै चर्कि गयो
सव थोक सम्झे तिमीलाई मैले मेरै भाग्य कुल्चि गयौ
---
१० पूणिर्माको

पूणिर्माको जून हौ कि मेरो मनको धुन
दिन रात आईपुग्छौ हृदयलाई छुन

जहा गए पछ्याउछ तिम्रै छायाले
जति सम्झे लठ्याउछ तिम्रै मायाले

निद्रामा झस्काउछ तिम्रै प्रीतले
एकान्तमा जिस्काउछ तिम्रै मुस्कानले

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

म रोइदिन्छु

2007-11-08T17:55:00.000-08:00

गीतकार - टंक सम्वाहाम्फे / स्वर तथा संगीत - कृष्णभक्त रार्इ

मनोभाव गीतिसंग्रह विमोचन हंगकंगमा

2007-09-06T20:44:00.000-07:00

अन्तराष्ट्रिय साहित्य समाज हङकङ च्याप्टर द्वारा आयोजित कार्यक्रममा गीतकार टंक सम्वाहाम्फेको एकल गीति

लेखन साथै संगीतकार दिनेश सुब्बाको एकल संगीत रहेको आधुनिक गीति संग्रह हङकङका तात्कालिन महावाणिज्यदूत माधव घिमिरे बरिष्ठ संगीतकार बिक्रम गुरुङ्गले संयुक्त रुपमा '' मनोभाव '' आधुनिक गीति संग्रह सन २००४।०८।१५ तारिखका दिन विमोचन गरीयो । उक्त संग्रहमा नेपालका चर्चित गायक गायिकाहरुको स्वर रहेको छ ।सोहि विमोचन समारोहमा नेपालबाट आइ हङकङ बसोवास गर्नु हुने गीतकार संगीतकार साहित्यकार पत्रकार साथै समाजसेवीहरुको पनि उपस्थिती रहेको थियो ।उक्त अवशरमा आधुनिक गायक रामकृष्ण ढकालको पनि उपस्थिती रहेको थियो। सोहि कार्यक्रमको अन्य तस्विर झलकहरु तल हेर्नुहोला ।

मनोभाव गीतिसंग्रह विमोचन नेपालमा

2007-08-31T19:19:00.000-07:00

आदिवासी गीतकार समाज नेपाल द्वारा आयोजित कार्यक्रममा गीतकार टंक सम्वाहाम्फेको एकल गीति लेखन साथै

संगीतकार दिनेश सुब्बाको एकल संगीत रहेको आधुनिक गीति संग्रह मनोभाव कवि तथा प्राज्ञ वैरागी काइला को बाहुलीबाट वि.सं. २०६२ मंसीर ४ गतेका दिन विमोचन गरीयो । मनोभाव आधुनिक गीति संग्रहमा नेपालका चर्चित गायक गायिकाहरुको स्वर समेटिएको छ । उक्त विमोचन समारोहमा गीतकार संगीतकार साहित्यकार पत्रकार साथै समाजसेवीहरुको पनि उपस्थिती रहेको थियो । सोहि कार्यक्रममा बरिष्ठ कवि तथा प्राज्ञ इश्वरवल्लभ र गायक संगीतकार तथा प्राज्ञ वुलु मुकारुङ अतिथीको आसनमा हुनुहुन्थ्यो। कार्यक्रमको संयोजन एचके नेपाल डट्कमले गरेको थियो । सोहि कार्यक्रमको अन्य तस्विरहरु तल हेर्नुहोला ।

चौविसे समाज हंगकंगको सम्मान कार्यक्रम

2007-08-31T17:44:00.000-07:00

चौविसे सेवा समाज हङकङद्वारा आयोजित सम्मान कार्यक्रममा युवाकवि टंक सम्वाहाम्फेले साहित्यमा नेपाली तारा विष्णु चेम्जोङ्ग ले गायनमा र तेक्वान्दो खेलमा अन्जना राइले योगदान पुर्याएको हुनाले

वहाहरुलाइ हौसला दिन कदर पत्र खादा र फूलको गुच्छा सहित का.वा.महावाणिज्यदूत हेमलाल भट्टराइले सम्मान गर्नुभयो।चौविसे सेवा समाज हङकङका अध्यक्ष नीर प्रसाद लिम्वू लगायत सम्पूर्ण हङकङवासी चौविसेहरुको उपस्थिती रहेको थियो । बरिष्ठ गायक तथा संगीतकार दिनेश सुब्बा र लिम्वूभाषाका गायक भगत सुब्बा पनि आमन्त्रित हुनुहुन्थ्यो। उक्त सम्मान समारोहमा हङकङ रहनुहुने गीतकार संगीतकार साहित्यकार पत्रकार साथै समाजसेवीहरुको पनि उपस्थिती रहेको थियो । सोहि कार्यक्रमको अन्य तस्विरहरु तल हेर्नुहोला ।

नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान हंगकंग

2007-08-29T22:25:00.000-07:00

नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान हंगकंगको बार्षिक कार्यक्रमको झलकहरु
________________________________________________________
1. पहिलो वार्षिकोत्सवको फोटो झलकहरु
2. दोस्रो वार्षिकोत्सवको फोटो झलकहरु
3. तेस्रो वार्षिकोत्सवको फोटो झलकहरु
4. छैटौ वार्षिकोत्सवको फोटो झलकहरु
5. आठौं वार्षिकोत्सवको फोटो झलकहरु
________________________________________________________
नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान हंगकंगका पदाधिकारीहरुको तस्विरहरु
________________________________________________________
1. पहिलो कार्यकालका पदाधिकारीहरु
2. दोस्रो कार्यकालका पदाधिकारीहरु
3. तेस्रो कार्यकालका पदाधिकारीहरु

ब्यक्तिगत तस्विरहरु

2007-08-29T21:47:00.000-07:00

२०६२ सालको नया वर्ष

2007-08-15T21:14:00.000-07:00

प्रत्येक सालको चैत्र मसान्तपछि नया वर्ष वैशाख एक गते वनेर टुप्लुक आई पुग्छ । कसैले त्यसलाई वोलाइ रहनुपदैन, अनायसै हाम्रो व्यस्ततालाई चिरेर नया पात्रोमा नयां वर्ष छाइदिन्छ । वोट विरुवाहरुको नांगो शरीरमा पालुवा भएर हरियाली छाएको प्रत्यक्ष देख्न सक्छौं । पुरानो वर्षो अवशान पछि रंगिने नया वर्ष एउटा उत्सवनै होकि जस्तो लाग्छ । किनभने नयावर्षे मानिसमा नवीन जोश, जांगर, खुशी, उमांग थपिदिने कार्य गर्छ । सायद त्यसैले होला हर्षोल्लासका साथ वनभोज पार्टीहरुको आयोजना गरेर धुमधामका साथ नयांवर्षको आगमनलाई स्वागत गर्ने गरिन्छ । सफलताका शुभकामनाहरु कार्डमा अभिव्यक्ति लेखेर हृदय साटासाट गरिन्छ । र यो एउटा सुनौलो अवसर पनि हो । यस्तो कार्य विश्वभर नै आफ्ना आफ्नै मुलुकले विभिन्न सीमा तोकेर मनाउदै आएकाछन् । यसरी नयां वर्ष मनाउने चलनको पनि मुलुक हेरेर आफ्नै खाले इतिहास र कथाहरु जोडेका हुन्छन । खास गरी विश्वमार् इस्वी सम्वतलाई वढी प्रभावकारी ठहर्याइएकोले अंग्रेजी मिति अनुसार जनवरी एकलाई नया वर्षको थालनी सम्झन्छन् भने हाम्रो देश नेपालमा भने इस्वी सनलाई छोडेर वि क्रम सम्वतलाई वैशाख महिनाको सुरु दिनलाई नया वर्षो रुपमा मनाउने चलन छ । त्यसो त २०४६ सालको प्रजातन्त्र प्राप्तिपछि आदिवासी जनजातिहरुले पनि आफ्नै सम्वतहरु उल्लेख गरेर वौधमार्गीहरुले ल्होसार, किरात लिम्वूहरुले येले तङवे आदि मनाउदै आएका छन् । मैले यहा उदाहरणको रुपमा मात्र पेश गर्न लागेको हुं । नेपालमा वहु जनजातिहरुको वसोवास हुदै आएको हुनाले सवैको आफ्नै खाले नया वर्षरीत र चलन अनुसार उल्लासका साथ मनाउने गरिन्छ । त्यसरी आफ्ना आफ्नै नया वर्षभएतापनि साझा नया वर्षो रुपमा भने वैशाखको उदयलाई मानिदै आइएको छ । नया वर्षो पहिलो महिना वैशाख जसको पाइलाले मेरो वास्तविक जीवनसंग प्रत्यक्ष साइनो गासेको छ । किन भने यही महिनामा मैले यस धर्तीमा पाइला टेकेको थिएं, आखा उघारेका थिएं । त्यसैले यो महिना प्यारो लाग्छ विशेष लाग्छ । मेरो जिन्दगीको ठूलो उत्सव दोहोरिए झैं लाग्छ । अरुलाई नया वर्षो उत्सव हुन सक्ला मेरो भने जिन्दगीकै महान् उत्सव हो । हुन त सवैलाई आफू जन्मेको महिना हाम्फालेर आउदा मलाई जस्तै अवश्य नहुने होइन । सधै सधै वाचुञ्जेलसम्म वैशाख महिनालाई उत्सवकै रुपमा मनाइरहनु पाइरहु जस्तो लाग्छ । स्वागत गर्ने मौका मिलिरहोस् लाग्छ । यी त भए मेरा व्यक्तिगत मनसाय तर विगतमा नया वर्षमनाएका क्षणहरुले यसपाली पनि भावनाभरि सुम्सुम्याई रहेको छ । त्यही पूरानो दिनमा आखाले खिचिराखेका अनुहारहरु कम्प्युरमा राखिएका चित्रहरु स्लाइड शो भए झै कल्पनाभरि स्लाइड शो हुन थाल्छन् । यदि स्लाइड शो भएका कल्पना चित्रहरु हेर्दा हेर्दै समयले डाडा काटीसक्दा पनि पत्तै हुन्न । संगैको साथीहरु कति वित्नु भयो होला कति मेरै आखा वरिपरि पनि हुनुहुन्छ । तर दिनहरु वित्दै जादा र वाध्यताका ढुंगाहरुले किच्दै लादा एउटै थालमा भान्सा गरेका साथीहरुलाई पनि भुसुक्कै भुलिदिन वाध्य हुनु पर्छ । नयां वर्षे भने सम्झनाको डायरी पल्टाएर विर्सिएका क्षणहरुलाई पुनः आलो वनाई दिन्छ । नया वर्षो आगमनले झस्काउदा यादहरु नवीकरण भएर मनभरि छचल्किरहन्छ । विरानो भै सकेको उत्साहहरु हामफाल्दै नजिक आइपुग्दा मनले अलिकति शीतलता पाउछ । अतीत वनिसकेका ती आवाजहरु कानैनेर गुञ्जिएको आभाषले त झनै सोचमग्न तुल्याइदिन्छ । ओहो † ती क्षणहरु हिजै जस्तो लाग्छ । कलेजमा पाइला टेकेको, भेडेटारमा रमाउदै गीत गाउदै नाच्दै वनभोज खाएको कति रमाइलो थियो । सम्भिm हेर्नुहोस् त । तपाईहरुले पनि आफ्नो विगतलाई मेरो इतिहास भन्दा साह्रै फरक नपर्ला । अव पुरानो यादहरुलाई मात्र सम्झेर अवश्य भएन जीउनकोलागि हामीले नया वर्षंग धेरै सम्झौताहरु आफन्तजनहरुले दिएको शुभकामना समेट्नु पर्छ । यदि मौकामा वाधेका योजनाहरुले जीवनमा सा"च्चै नै अगाडि वढ्नलाई घच्घच्याइ रहन्छ । एउटा लक्ष्यको महसूस पनि हुन्छ र त्यसलाई पूरा गर्नुपर्छ भन्ने भावना जागी रहन्छ । यदि तपाईसंग कुनै त्यस्तो खाले लक्ष्य छैन योजना छैन भने वर्षरि अन्य वाहियात कुरामा अल्झिनु पर्छ । नयां वर्षा नयां योजनाको खाका तयार पार्ने संस्कार रहे गन्तव्यकोलागि केही सरल हुन्छ नै तर तपाई हामीमा भने खासै चलन छैन ।
नया वर्षहाम्रो कार्य प्रगति र अवगतिको मापन जस्तै लाग्छ मलाई । हुन त आफ्ना आफ्नै खाले सोचाइ हुन्छन् त्यो अरुलाई नहन पनि सक्छ । हाम्रो सोचाइमा नया वर्षो निर्जीव पात्रोले त्यस्तो के पो गर्ला भन्ने लाग्छ । तर त्यस्ले सम्पूर्ण समयको लेखा जोखा गर्छ । जीवनको घटनाक्रमहरु दर्ता गरिरहन्छ । यिनै घटनाक्रमलाई मूल्यांकन गर्दा हामीले के गरेछौं, के गरिरहेछौं भन्ने कुराको जानकारी हुन्छ । गुज्री सकेका समयक्रम आफ्नो जीवनमा कति सदुपायोग भयो भन्ने कसैले ख्याल गर्लान् कसैले नगर्लान ,त्यो नितान्तै व्यक्तिगत कुरा हो । तर पनि नया वर्षो अवसरलाई अंगाल्न सके झन सुनमा सुगन्ध होला कि भन्ने मेरो व्यक्तिगत धारणा हो । हामीलाई केही नगरेको अभाष भए पनि केही न केही गरिरहेकै हुन्छौं । तर्सथ प्रत्येक वर्ष नया साल वनेर आइरहन्छ वरु त्यही नया सालको प्रवाहसंग नया सोच ,लक्ष्य, गन्तव्यको शुरुवात गर्नु नै वुद्धिमानी कार्य हुन्छ । यस्तो सुनौलो अवसर सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदी वहिनीहरुमा पनि रोपियोस् भन्दै नव वर्ष२०६२ सालको हार्दिक शुभकामना ।

सन् २००६ को होली

2007-08-15T20:52:00.000-07:00

फागु पूर्णे अथवा फागु पूर्णिमाको दिन अन्य सालहरु झै दोहोरिएर आउछ । कता हो कता म सानो छ"दाको याद र कलेज जीवनमा विताएका धरानको याद एकै पटक वावियोको डोरी वाटिए झैं वाटिएर आउ"छ । यसको महत्व नेपालमा परम्परा कालदेखि नै रहेको कुरा विभिन्न इतिहासकारहरुले आ-आफ्नो कृतिहरुमा लेखेको पाइन्छ र यसलाई चाड कै रुपमा मनाउने गरिन्छ । खास गरी पहाडी क्षेत्रमा भन्दा तर्राई प्रदेशमा धुमधामसंग एकले अर्कालाई अविर दलेर खुशीयाली मनाइन्छ र मनाइदै आइएको छ । आजकलका युवा युवतीहरु पहिले भन्दा अलि फरक ढंगले रंगलाई घोलेर प्लाष्टिकको झोलामा वांधेर गोलाको रुपमा प्रहार गर्ने गर्छन् भने अर्कोतिर पिचकारी वनाइ छ्याप्ने काम पनि गरिन्छ । फागु पूर्णेको दिनैभरि यस्तो कार्य भइ नै रहन्छ । यसपाली वावियोको डोरी झै बाटिएर आउने याद ज्वलन्त भएर आयो । किनभने हङकङमा परदेशीए पछि फागुपूर्णे कहिले आउ"छ भन्ने कुराको हेक्का नै हुन्नथ्यो । कसै हेक्का लिने साथीहरुले आज फागु पूर्र्णोको दिन भन्थे । तर यो ठा"उमा यसको महत्व हुन्न भन्ने हेतुले थाहा पाए पनि ए... भन्ने मात्र हुन्थ्यो । त्यही विर्सिएको फागु पूर्णिमाको दिन घरकै मान्छेले अवीर ल्याएर थाहै नपाइ दलिदिएपछि पो थाहा भयो आज फागु पूणिर्माको दिन रहेछ । एकछिन सोचे वुढेसकालमा वैशै चढेछ घर मुलीको । फेरि सोचे त्यो भन्नु त गलत पो रहेछ । निधारमा अवीर नदलेको ढेड दशक भइसक्यो वैंशले पनि आफ्नो यात्रा ओराली लाइसक्यो रमझम त हुनै पर्यो नि भन्ने सोचेर यसो मैले पनि अवीर दल्न खोज्दा अवीरै छैन । औपचारिकता पूरा गर्नलाई एक चिम्टी ल्याएकी रहेछिन् पूर्व प्रेमीले । अवीर जात्रा त भयो नै तर मेरो मन भनेर स्थिर रहन सकेन । एकाएक पहाड क्षयको पुरानो सम्झनाको फायलहरु पल्टाउन थाल्यो म त्यसै चौध पन्ध्र वर्षो थि"ए त्यसवेला मेरो ठूल्दाइ र म उसका साथीहरु लक्का जवान थिए । फागुपूर्णिमाको दिनमा मायालुहरुसंगको भेट्ने वाचा हुन्थ्यो होला, हुन्थ्यो नै किनभने म पढ्ने स्कूल नजिकै हुलाक थियो । प्रत्येक साल हुलाकीको हातवाट चिट्ठी ल्याइदिन्थे । त्यो दिन विहानैदेखि खुशी हुन्थे । मलाई त्यस्को वास्ता हुदैनथ्यो । हाम्रो घरवाट करीव एक घण्टा हि"डे पछि मेला लाग्ने ठा"उ आउथ्यो । शायद त्यही" भेट्ने लेखिएको हुन्थ्यो होला चिठीमा त्यो उनीहरुलाई मात्र थाहा हुने कुरा हो । चिठी पढ्दै गरेको वेला गयो भने काम अह्राइ हाल्थे । आखिर एकदिन दाइले .लुकाइ राखेको चिठ्ठी चोरी दाउमा हेरेको छु । खासै केही थिएन । सोल्टिको सम्वोधनमा लेखिएको चिठ्ठीमा फागुपूर्णिमाको साझ भेटौं भन्ने थियो । हुन त पर्खाइमा वस्ने दाइहरुलाई त फागुपूर्णिमा कहिले आउला जस्तै लाग्थ्यो होला । त्यो त भुक्तभोगीहरुलाइ थाहा हुने कुरा हो । दाइहरु पूर्र्णोको दिन दिउसोभरि हलो कोदाली गरेर सांझ राको वाले र मेलातिर जान्थे । रातभरि मायालुहरुसंग प्रेम साटेर विहान सवेरै काम गर्न आइपुग्थे । यो हो मेरा दाइहरुले विताएका फागुपूर्णिमा , प्रतीक्षामा आइपुगेको पूर्णिमा । तर मेरो पालाको कथा भने वेग्लै छ । म माध्यमिक तहमा अध्ययन गर्दा फागुपूर्णिमाको दिनलाई होली भन्थे । प्रायः विहारीहरु एक एक वाल्टिमा रंग घोलेर अर्का चिने जानेकालाई पूरै खन्याएर नुहाइ दिन्थे । रमीते भएर खुवै हेरिन्थ्यो । रंगले लाग्ला कि भनेर टाढा भागिन्थ्यो । यो त भयो माध्यमिक तहमा हुदाको कुरा । माध्यमिक तह नाघेर जव कलेजकोलागि धरान पुगियो, अनि कुरा अर्कैतिर मोडियो । मलाई थाहा थिएन धरानमा त्यसरी फागु खेलिन्छ भनेर । खेल यसरी शुरु हुन्थ्यो डेरा लिएर वसेपछि डेरा वरिपरिका मान्छेहरु त अवश्य चिनिने नै भयो । त्यो अलि अलि चिनजान फागु पूर्र्णोको दिन पूरै चिनजान भए सरह हुन्छ । किनभने विहानै वाल्टिनका वाल्टिन रंग घोलेर छ्याप्न थाले पछि आफूले पनि वा"की राख्ने कुरै भएन । ओहो अन्तत ज्यानै छोडेर रंग छ्याप्ने काममा लिप्त होइन्थ्यो । दिनभरि रंग दलिएर डेरा र्फक"दा लुगा पनि रंगले विग्रिसकेको हुन्थ्यो भने अनुहार पनि ढेडु वा"दरको जस्तै हुन्थ्यो । रंग मात्रै लगाइदिए त हुन्थ्यो नि कोही कोहीले मोविल नै दलिदिएर वर्वाद वनाउथ्यो । जे होस् दिनभरि होली खेलेर धरानमा फागु पूणिैमा मनाएको थिएं । होली त खेलियो अव भोलिपल्ट मात्र होइन अरु दुइ दिन कलेज जानै वन्द । किन भन्नुहोस न्ँ जति नुहाए पनि रंग नगए पछि ढेडुको जस्तो अनुहार लिएर क्लास जाने कुरै भएन । लुगाको त र्सवनास नै हुन्थ्यो। अनुहारमा लागेको रंग जान लगभग एक हप्ता लाग्थ्यो । त्यो दिन सम्झदा हिजो अस्तिकै होली पूणिर्मा जस्तो लाग्यो । तर समयले भने डेढ दशक नाघि सकेछ । मलाई भने अतीतले उडाएर त्यही पुरानो ठा"उमा पुर्यायो सोच्छु अव कहिले वाल्टिनका वाल्टिन रंग घोलेर वैशमा झैं फागु पूर्णिमा खेल्न पाइन्छ होला भनेर । त्यो त भूतकाल भइसक्यो वर्तमान वेग्लै छ । भन्दा पनि मेरी आफ्नै श्रीमतिले निधारभरि अवीर दलेर फागुपूर्णिमाको याद दिलाईन् । यसपाली अवीर नभएर दल्नै पाइन । एक त फागु पूणिर्मा यादै भएन त्यसैले मसंग रंगै थिएन । हुन त श्रीमतिलाई पनि मलाई जस्तै थाहा हुन्नथ्यो । यसपाली उसका साथीहरुले होली खेलेछन् । यसै अवसरमा हामी दुइ वावु छोरालाई रंग् दलेर फागुपूर्णिमाको उत्साह, रौनकता थपीदिइन् । म भने निधारमा अवीर वोकेर अतीतमा चुर्लुम्म डुवे । यसपाली घरैमा वसेर स-परिवार फागु पूर्णिमा धुमधाम मनाइयो । जे होस् हङकङमा सन् २००६ को होली मज्जैले खेलियो ।

वुझ्नु र नवुझ्नुमा जिवन

2007-08-15T19:28:00.000-07:00

जिवन जिउनको लागि हरेक मान्छेले आ -आफ्नै खाले समय र परिस्थितिसंग सम्झौता गर्नुपर्नेहुन्छ नचाहेर पनि । यदि कसैले त्यो क्षणहरु संग कुनै प्रकारको सम्झौता गर्न चुक्यो भने उसको जिवन केही न केही वर्वादीका पलहरुले आकस्मिक आक्रमण गर्न सक्छन् । उक्त आक्रमणवाट पुनः यथास्थितिमा तग्रीनकोलागि मानसिक रुपमा घाइते हुनु त पर्छ नै । त्यो भन्दा पनि ठूलो आर्थिक क्षति र भौतिक प्रतारणा व्याहोर्नु पर्नेहुन्छ । तर्सथ हरेक कामको लागि विवेक आवश्यक हुन्छ । विवेक भएर मात्र पनि हुदैन त्यसलाई सही ढंले उपयोग गर्दै लग्यौं भने वांच्नको लागि केही सुलभ पक्षहरु देखा पर्दै जान्छन् । प्रत्येक क्षण समस्याहरु मानिस सम्मुख भएर उत्पनिनु त्यो कुनै नौलो कुरो होइन । तर त्यसलाई सावधानी पूर्वक लग्नु भने कर्तव्य नै ठहरिन्छ । संसारमा मानिस अन्य प्राणीहरु भन्दा र्सवश्रेष्ठ भएकै हैसियतले कठोर भन्दा कठोर अवस्थालाई सहजै कुल्चदै जानु मानवीय लक्ष्य पनि हो । किनकि अन्य प्राणीमा कुन कठोर र हुन सहज भन्ने अनुभूति हुदैन । भय भए अलिकति भोक र मृत्युको हुन्छ । चेतना वोधकै कारण मानिस आफ्नो प्रसायमा सफल भएको छ । हुन त कति प्रयासहरु विफल पनि नभएका होइनन्। तर हुदा सम्म र गर्दा सम्मको सफलताले यो उत्तर आधुनिक समय व्यतित गर्न पाइरहेका छौं। कतिपय मानिसको सपना विशाल रुपले फैलदा तुहेर गएको देखेका छौं । सपना जो देख्छौ त्यो एक प्रकारले समस्या पनि हो । किनभने त्यही सपना साकार पार्नको लागि अनेकौं उपायहरु जन्माउछौं । उपायलाई उपाय नै वनाउन भने हरेक दुःख कष्टहरु व्यहोर्दै जानुपर्छ नत्रभने त्यो केवल कल्पना मात्र वन्न पुग्छ । प्रत्येक मान्छेलाई उन्मुक्त हुन मनलाग्छ आफ्नो व्यवहारिक लान्छनाहरु पन्छाएर । तर तारको तार आउने साना ठूला विपत्तिहरुले कहांपो उम्कन दिन्छ र - कहिले काही त उराठै लाग्ने गरी थुप्री दिन्छन् सोच्नै नसोचेका समस्यारुपी ढुंगाहरु ।
यी हरेक वस्तुस्थितिलाई नियालेर हेर्दा लाग्छ । मान्छे मात्र दास हो समयको । धर्तीमा पाउ राखेदेखि वर्तमान क्षणसम्म उमेर थप्दै जिवन रथ यहां सम्म ल्याइपुर्याएका छौं। जहां सम्म आएका छौ तर यहासम्म आउनलाई कहां सजिलै भएको हो र - कति वाध्यतासंग किचिएर हो भने कति परिस्थिति संग थिचिएर हो । वितेको पल त आखिर अतित नै भइसक्यो तर आगत समयको आकृति भने कस्तो हुन्छ भन्ने चाहि मात्र गर्न सक्छौं अन्दाज । साचै भन्ने हो भने भविष्य भन्ने कस्ले पो ठोकुवा गर्न सक्छ र - अतितलाई नभुलौ भन्दा पनि भुल्नै पर्छ नया दिनहरुको आगमनले । हामीमा हुने आभाष पनि त्यसरी नै परिवर्तित हुदै जान्छन्। यदि यि सव कुराहरु नस्वीकारु त्यो हुदै हुदैन, स्वीकारुं जिन्दगीको खेल अरु जटिल वन्दै जान्छ । हरेकले खेल्दै जानुपर्ने यो जोखिमपूर्ण खेल कहांपुगे र अन्त हुन्छ ।त्यो पनि कसैलाई थाहा हुन्न तर नाई भन्न पाइन्न वाचुन्जेल । लाग्छ कहिले काही खेल भोग्नलाई होइन मात्र खेल दुनियालाई प्रदर्शन गर्न आइएछ भनेर । संसारका तमाम मान्छेहरु अक्सर जिवनवाट स्वतन्त्र कतै भाग्न चाहान्छन् तर चाहे अनुरुप कहांपो भाग्न सकेकाछन्।वढ्ता भए केही दिनको छुटिमा त्यो भन्दा वढी केही हुन सक्दैन । सके जोगी होला तर जोगीलाई पनि मागेर पेट भर्नुको पीर त हुन्छ नै अन्य पीर नभए पनि । मान्छेको इन्द्रियले समय भन्दा चाडै कतै पुगुं लाग्छ तर समयले पछारी राखेकै हुन्छ वारम्वार।हुन त यो समय भन्ने कुरा नै के हो थाहा छैन । तर समय नामाकरणले हामी त्यसलाई अनुभूत गर्ने गर्र्छौ त्यही होकि भनेर।त्यो नहुन पनि सक्छ विश्वास मात्र हो हाम्रो। विहानदेखि साझ सम्मको दिन र साझ सम्मको पललाई रात भनेर वुझ्दछौं।अथवा समयको हिसावमा वाह्रघण्टाको रात र वाह्रघण्टाको दिन वास्तवमा यो वुझाई नै हाम्रो आधार हो ।त्यो नहुन पनि सक्छ तर त्यसालाई मानी दिन्छौं ।मान्नु नै त्यो अवस्थालाई स्वीकार गर्नुहो ।जव हामी कुनै कुरा स्वीकार गर्र्छौं त्यो नै हाम्रो मानक वन्छ ।यथार्थमा जिउने क्रमलाई घिस्याउने पार्टपूर्जाहरु तिनै हुन कि जस्तो भान हुन्छ कहिलेकाही ।वास्तवमा तिनै पनि हुन् ।यी व्यहोर्नु र भोग्नुपर्ने अवस्थाहरु नआउनु ,नहुनु र नदेखिनुहो भने महसूस भन्नेकुरा नै हुदैन ।महसूस नभएपछि मैले के गरे कसोगरे भन्ने कुराको हेक्का हुदैन तर्सथ मानिसकोलागि त्यो सोचमा झुडिण्नु कदापि सार्थकता ठहरिदैन ।सार्थकताको लागि जे परेपनि जस्तो सुकै आघात भोग्नु परे पनि हासी हासी अघि वढ्नु प्रेरणादायी हुन्छ ।जस्ले अरुले ती क्षणहरुवाट मुक्ति पाउन केही मद्दत पुग्दछ ।यस्तो कुराको प्रभावले मानिसमा आत्मावलको सृजना हुन्छ जसले गर्दा जिवन निरन्तरतामा नया रंग नया आभासको संगीत गुन्जन पुग्दछ ।तव क्रियाशीलता प्रभावकारी भएर कोही के कोही के वन्न पुग्दछ ।यहि कृयाशीलतामा मान्छेले जिवन भन्ने कुराको परिचय पाउछ ।र त वोल्नुमा भन्दा गरेर देखाउनुमा विश्वास गर्दछ । आज जो हामी गरिरहेछौं त्यो हिजोको भन्दा कैयौं गुणा फरक छ किनभने त्यो गतिशील समयको उपज हो । जसलाई गतिशीलताको महत्व हुन्न त्यसलाई त्यो उपलव्धिको आभाष साथै महत्व पनि हुन्न ।यी सारा त्याग्नेलाई साचै भन्ने हो भने जिवन कै मोह पनि हुदैन ।वास्तवमा तिनीहरु नै जिवनको सम्पूर्णता चाहान्दैनन् वीचै सुनौलो जिन्दगी त्यागिदिन्छन् ।कठोर र सहज भन्ने चाहेर हुने कुरा पनि होइन आफसेआफ जन्मदै हुर्कदै जाने परिस्थितिहरु हुन्। यसलाई जिवसंग हुत्याउदै लैजादा भागवण्डा गरे जस्तो कसैलाई शुख कसैलाई दुःख पर्नजान्छ भाग्यमा ।अनि व्यर्थै दोष्न पुग्छौ कर्मलाई र ठोक्न थाल्छौं पुरपुरोलाई ।पर्नेलाई पनि विधाताले त्यस्तै पारिदिए जस्तो महसूस भइदिन्छ ।किनकि कसैलाई वाचुञ्जेल सुखै सुख कसैलाई दुःखै दुःख पक्षपात गरे जस्तो देखिन थाल्छ ।
यसो हुनुमा समय परिस्थितिको पनि खेल हुन सक्छ । उदाहरणको लागि पहिले सुख पाउने कोहि पछि गएर दुख पनि पाएका छन् भने दुखी मान्छे पनि सुखी भएको हाम्रै आंखाले देखेका छौं । भाग्लाई दोष्नुमात्र पनि गलत हो किनकि अन्य वस्तु परिस्थितिको पनि प्रत्यक्ष असर त छ नै। जो भोगाइमा गौण रहन्छ । त्यसलाई दोषको रुपमा लिदैनौं। साचै भन्नेहो भने जिवन पाएर पनि केही नपाए जस्तो भान हुन्छ । यो संसारमा हरेक कुरा छ तर त्यो आफ्नो वसमा छैन केवल मात्रै छ भन्नु,सुन्नु र देख्नुमा सायद त्यसैले होला आज भोलि मलाई के लाग्छ भने एक मनले जिवन वुझ्नु भन्दा नवुझेकै राम्रो जस्तो । यहां जिवन वुझ्नुले हरेक झंझछ ,मोहर्,इष्र्या,प्रेम,द्धेष,लोभ लालच आदि कुराहरु निर्वाधरुपले निम्त्याएकोछ । यस्तोपनि लाग्छ जिवन नवुझिएको भए कति आनन्द होला भनेर । संसंसारमा देखिने भोगिने कुराको चासोमात्र होइन महत्व समेत हुन्नथ्यो होला । मात्रै जिवन जिवन जस्तै हुन्थ्यो। लाग्छ वुझ्नेको मात्र जिवन नभएर नवुझ्नेको पनि वास्तवमा जिवन जिवन नै हो । मात्र फरक वुझ्नु र नवुझ्नु मा छ ।

म र मेरो कलम

2007-08-15T19:03:00.000-07:00

डेढ दशक अगाडी विदेशतिर हुइकिदा यी हातहरुले कलम समातेर श्रृजना गर्न सकिएला भन्ने सयमा एक प्रतिशत पनि सोचिएको थिएन । सोचियास् पनि कसरी परदेशमा पाईला टेकि सकेपछि जे पर्ला सोही टर्ला भन्ने मानसिकता वोकेर हिडिएको हुन्छ । फेरि साहित्य श्रृजना जस्तो कुरा चानचुने विषय पनि त होइन । त्यसैले कहिले काही आकाशको फल आखा तरी मर भन्ने उखान सो सरह होला जस्तो लाग्थ्यो साहित्य निर्माण कुरा । किनभने साहित्य जन्माउनको लागि समय,परिस्थिति र त्यस्तै खाले महौलकेा आश्यकता पर्दछ । केहि कथम यी कुराहरु मिल्न गए पनि मानसिक रुपले तयार हुन सकिएन भने त्यो वालुवाको महल ठड्याउनु वरावर नै हुन्छ । अर्कोकुरा के भने परम्परा, संस्कार, रीति ,तिथि, भाषा, भेष-भुषा र दिनचार्याले पनि लेखनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने भएकोले तुरुन्तै कलम समाई हाल्न कठिनाई पर्दछ । आदि इत्यादि क्षणहरुसंग घुलमेल हुनुमा नै समय त्यसै खर्चिनु पर्छ । यिनै वास्तविक कारणहरुले गर्दा साहित्य श्रृजनाको आशा गर्नु झन ल्हासाको सुन वरावरी ठहरीन्छ । श्रृजना गर्नको लागि हरेक कुराको चाजो पाजो मिल्नु जरुरी हुन्छ अनि मात्र परदेशमा लेख्नुको मेलोमेसो तयार हुदै जाने कुरा हो । यस्तो प्रकारको परिस्थिति व्यहोरी रहनु हुने लेखक तथा पाठकवृन्दहरुलाई र्सवविदतै भएको हुनुपर्दछ । हङकङ नगरी टेकिन्जेल सम्ममा झण्डै कलमसंगको मितेरी साइनो दन्त्यकथामा परीणत हुन लागेको थियो । तर यहां त मैले सोचे भन्दा ठिक विपरीत साहित्यको सागरमा पौडिने थुप्रै कलमकर्मीहरु पो हुनुहुदो रहेछ । उक्त यथार्थ थाहा पाएपछि सुकिसकेको घांटीमा पानीले भिजाएर जस्तै भयो । अनि धन्य सम्झे र भाग्यशाबली पनि किनकि वथान हराएको प्रणीले धेरै दिनपछि आफ्नो वथान संग भेटे झैं महसुस भयो । यदि यस्तो समय मैले नपाएको भए भर्भराउदो मेरो श्रृजनाको कलम उहिल्यै खडेरीले मरीसक्थ्यो । तर त्यसो हुन पाएन हङकङको साहित्यिक माहौलले गर्दा । साथै यहा रहनु भएका साहित्यकार साथीहरुको हातेमालो, पाठक तथा शुभ चिन्तहहरुको सदासयताले गर्दा देशवाट पलायन भएपनि लेखनवाट पलायन हुन सकिएन । वरु म मा झन मादकता भरिएर अगाडी वढ्ने हौसला मिल्यो । नेपाली भाषा र वाङमयसंग परिचय भएको पनि थाहा नपाइ झण्डै दुइ दशक पो चिप्लिएछ । अस्ति पुरानो डायरीको पानामा लेखिएका मितिले चिथोर्दा मात्र पो झस्किएं । सम्झन्छु धरानमा अध्ययन गर्दाका क्षण । त्यस नगरीमा म अत्यन्तै लगनशील थिएं जस्तो लाग्छ नदीको प्रवाह जस्तै । त्यस वेलाको मेरो रफ्तार निरन्तर अहिले सम्म नछोडेको भए वर्तमानको म भन्दा अर्को राम्रो म भै सक्थें । तर भाग्य पर्यो देव्रे तिर । लक्ष्य मोडेर हाकिनु पर्यो अर्को गोलार्द्धमा, अनि साहित्य श्रृजनाको दुनियालाई चटक्कै छोडेर परिश्रमको नीलो सागरमा घचेटिनु पर्यो नचाहदा नचाहदै । कहिलेकहि निस्सासिएको क्षणमा सोच्ने गर्थे वैशको वेला लेख्ने वैशालु कवि मात्र भइएछ जिन्दगीमा । यसो नसोचिओस् पनि किन कलम थन्काएर वाच्नुको खोले फाडो जुटाउनमा नै समय वित्दै गए पछि मनमा उराठ उराठ लाग्न वाहेक के हुन्छ होला र- पीडालाई भुल्न कल्पनाको सहारा लिन नै त्यो समयको खाली ठाउ भर्ने उत्तम वनि दिन्छ । दिमाग भरी नौला श्रृजनाका कुराहरु भरीएर आउथ्यो तव अक्षरहरुमा कति उनौ लाग्थ्यो तर कपी कलम हातमा भए पो लेखिन्थ्यो आखिर त्यसै पोखिएर जान्थ्यो । तर समय सधै एकै प्रकारको मात्र हुदैन । कोल्टे पाल्टे समयले पर्दा नसोचिएको ठाउमा अचानक श्रृजनाको कलम संग जम्काभेट हुदा मरुभूमिको यात्रामा तिर्खाएको यात्रीले एक गिलास पानी पिउन पाए झैं भयो मलाई । सायद तिनै कारणहरुले गर्दा मेरो लेखनको खडेरीमा हरियाली पलाउदै गयो क्रमश । मैले हङकङमा पनि सानो नेपाल पाएं । त्यति मात्र नभएर सहकर्मी,पाठक, शुभचिन्तक सवै सवै हुनुहुन्छ यहा । त्यसैले त अक्षरहरु जोड्न मन लाग्छ । कलमवाट अक्षरहरुमा छरीएर जीवन वाचु झैं लाग्छ । परदेशमा पनि घरदेशको जस्तै आफ्नै भाषा साहित्यको श्रीवृद्धिमा सेवा गर्न पाउदा कता हो कता आफुलाई भाग्यशाली ठान्छु । किनभने आफ्नै वाङमयको सागरमा निश्चिन्त पौडिन मौका पाइरहेकोछु । आजभोलि मलाई के लागिरहेछ भने साहित्य श्रृजना गर्नको लागि अनुकुल समय आफैले निर्माण गर्नुपर्दोरहेछ । किनकि साहित्य जोड्न कै लागि भनेर फुर्सदी समय कहा काहा कस्को पो छ र - "जहां इच्छा त्यहां उपाय" भने झैं यदि चाहायो भने समय नमिल्ने कुरै भएन । यी मेरा जति पनि सृजनाहरु छन् ती सवै फुर्सदका उपज होइनन् । जीवन वाच्नु लर्डाईमा वाचे खुचेका अति मूल्यवान समयहरु हुन् । हुन त परदेशमा साहित्य जोडिन थालिएको उहिलेदेखि नै हो सायद परदेश प्रताडिएर लेख्ने अग्रजहरुले पनि मेरै हालत गुजारेको हुनु पदर्छ । जस्तो सुकै परिस्थिति व्यहोर्नु परे पनि आज नेपाली साहित्यले हङकङ लगायत विश्वको कुना कुनामा आफ्नो पखेटा फिजाई सकेकोछ । निश्चय नै यो हामी नेपाली भाषीकोलागि सुखद पक्ष हो । तर यति हुदाहुदै पनि परदेशमा जन्मे हुर्केर वढेका नया नेपाली पीडिहरुमा भाषाको लगाव कमजोरी हुदै आएको पाइन्छ । जस्ले गर्दा भोलि गएर हाम्रा सन्ततीहरुमा भाषाको प्रेम शुन्य भएर जान वेर लाग्दैन । नया पिडीकाले नेपाली भाषा वोली हाले पनि अंग्रेजी मिश्रण गरेर वाल्ने गरेको पाइन्छ । हंगकंग रहनु हुने अभिभावक वर्गले समयमा नै त्यतातिर ध्यान नदिए भोलि देश प्रेम र दायित्व उनीहरुमा स्वत घटेर जान्छ । भाषा साहित्य वचाउनको लागि सोही भाषी नै आन्दोलित हुनु जरुरी हुन्छ ।अरु भाषीले प्रोत्साहन दिदैमा त्यो भाषा मौलिन सक्दैन । यिनै यथार्थतालाई मनन गर्दै सातवर्षपहिले नेपाली साहित्यको उत्थान गर्नको लागि नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान खडा गरेका हौं हङकङमा वस्दै आएका साहित्यकारहरु मिलेर । आजपनि यसले आफ्नो धर्म छोडेको छैन । अहिले सोहि प्रकृतिका अन्य संस्थाहरु पनि साहित्यलाई उर्वर गराउन लागि परेकाछन् । तर भन्नै पर्ने कुरो के भने साहित्य लेखेर मात्र हुदैन उचित परिस्कार र त्यसको विकास गर्न ज्यादैआवश्यक हुन्छ । र समय समयमा क्रिया अन्तरक्रिया साथै गोष्ठिहरु पनि हुनु जरुरी छ । हङकङ आएर धन्य कलमलाई वेल्चामा परिणत गरिनछु नत्र भने कहां यसरी शव्दहरुसंग खेल्न पाइन्थ्यो र - अव त जीवनको एउटा पाटो नै वनि सक्यो । वांच्नुको साथर्कता म त त्यतै देख्छु आज भोलि । वरु मेरो कलमवाट कस्तो कस्तो रचनाहरु पाठकहरुको सामु पस्कन सके त्यो चाहि शुभ चिन्तक तथा पाठक वर्गलाइ नै सोधानी गनु पर्ला । जे होस हङकङमा नेपाली साहित्यको प्रवाह ज्यादै उर्वर रुपले वढ्दै गएको पाएकोछु ।

लोकतन्त्र र वर्तमान सन्दर्भ

2007-08-15T18:40:00.000-07:00

हङकङमा कलम चलाउने साथीहरु साप्ताहिक रुपले आफ्ना विचारहरु सम्प्रेषण गर्न लागि परेकाछन् भने म चाहिं महिनौ पछाडी कामको चटारो र हतारोलाई वल्लैले पन्छाएर एउटा सानो लेख जोड्ने घृष्टता कस्दैछु । मनले जति नै कलम अर्जाप्न चाहे पनि कामको प्रकृतिले काहा पो भन्या जस्तै कलम चलाउन पाईएको छ र - तर पनि विचार र भावनाहरुले द्रविभूत गर्न थाले पछि अरु दश काम छोडेर भए पनि लेख्ने मान्छेलाई लेख्नु नै ठुलो लाग्दो रहेछ । त्यसैले कामसंग छलिदै लुक्दै यो लेखलाई अगाडी वढाउने तरखर गर्दैछु । हङकङ लगायत देशविदेशका समाचारहरु इन्टरनेट साथै विभिन्न पत्रपत्रिका मार्फ तात्तातै हेर्न पाउदा खुशी नलाग्ने कुरै भएन । मानिसको लागि सवै भन्दा ठुलो कुरो वाच्नु नै भएकोले शकुसल जीवन यात्रालाई अगाडी वढाउन पाउनु नै उपलब्धि हो कि भन्ने सम्झन्छु । नेपालको राजनैतिक परीवर्तनले हामी प्रवासमा वसीरहने नेपालीहरुको मनमा उत्साह र आशाको किरण प्रत्येक क्षण गाढा गाढा रुपले फैलिन थालेको छ । नेपाली जनताको मुल लक्ष्य र लर्डाई भनेको राजतन्त्रको अन्त्य र लोकतन्त्रको स्थापना नै हो । यो मुद्दालाई छिनोफानो गर्नमा हङकङ वसोवास गर्ने नेपालीहरुको पनि कम योगदान छैन । यहि अनुरुप राजाले आफ्नो प्रत्यक्ष शासन गर्नवाट अन्तत नेपाली जनताको सामु नराम्ररी घुडा टेक्नु प-यो । जसले गर्दा लोकतन्त्र स्थापना को लागि अनूकुल परिस्थिती एकाएक सिर्जना हुन पुग्यो । विचारधारा वेग्लावेग्लै भए पनि लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना गर्ने मुल नारा एउटै भएकोले सातदल र माओवादी आजभोलि एउटै वार्ताको टेवुलमा उत्रेकाछन् । लोकतन्त्र स्थापना पाश्चात के कस्ता नितीनियमहरु अवलम्वन गर्ने भन्ने विषयमा विभिन्न संघसस्थाहरुले गोष्ठि गर्नमा जुटिरहेका छन् भने पत्रपत्रिका मार्फ वुद्घजिवी पत्रकार लेखक साथै राजनितीकर्मीहरु समेत खुल्लेआम वहसमा जुटिरहेका छन् । जो हामी र्सवसाधारण जनताले पनि लोकतन्त्रको विषयमा जानकारी पाउने अवसर पाएका छौ । यता वार्ताको टेवुलमा पटक पटक सातदल र माओवादी वीच अझै सम्झौताको विन्दुमा पुग्न नसक्नु साथै वार्ता दिनानु दिन तन्किदै जानुले कतै वार्ता असफलता तिर धकेलिएको त होइन - भनेर आम नेपाली जनताले शंका गर्न थालेकाछन् । यसरी वार्ता लम्विदै जानुले लोकतान्त्रिक अभियानलाई आघात त पुग्छ नै त्यो भन्दा खतर्नाक राजावादीहरुले आफ्नो टाउको उठाउने मौका निर्वाध रुपले पाउने छन् । तर्सथ तत्काल वार्तावाट सातदल र माओवादी राजनैतिक सम्झौताको विन्दुमा पुगेर अन्तरीम र्सवदलिय सरकार गठन गरी सम्विधानसभाको चुनावमा लाग्नु पर्ने देखिन्छ । यी त भए देशका जाजाल्यमान कुरा अव अलिकति हङकङको परीवेश तिर मोडीयौ । यहावाट प्रकाशित साप्ताहिक सनसाइज र एभरेष्ट मार्फ विभिन्न लेख सचनाहरु सम्प्रेषण भैरहेकाछन् । त्यसलाई हामीले दृष्टिपात पनि गरीरहेका छौ । क्रियाप्रतिक्रिया पनि पढीरहे कै छौ । मुल त आदीवासी जनजातिको विषय माथी केन्द्रित रहेर आदीवासी जनजाति महासंघका महासचिव तथा सनराइज साप्ताहिकका सम्पादक भूपेन्द्र चेम्जोङ्ग र चन्द्र दुमी र्राईका लेख प्रतिक्रियाहरु हेर्न पाइयो । उत्ता एभरेष्ट पत्रिका मार्फ प्रद्वयका विचारहरु पनि अध्यायन गर्दै आएकाछौ । जनजाति महासंघले मुल मुद्दाको रुपमा उठाएको विषय भनेको नै हङकङमा जनजाति महावाणिज्यदूतको माग गर्नु हो । यो एक प्रकारले जायज माग पनि हो किनभने हङकङमा जनजाति कै वाहुल्यता पाइन्छ । यसरी हङकङमा जनजातिहरुको वाहुल्यता हुदाहुदै पनि सूचना सेवा विभाग वाट प्रकाशित वाषिर्क पुस्तिका २००५ को तथ्यांक अनुसार हङकङमा ६२.५ प्रतिशत नेपाली हिन्दुधर्मवालम्वि छन् भनेर उल्लेख गरेको छ । हङकङमा रहेका अधिकांश अहिन्दुहरुलाई यो तथ्यांकले पुन पुरानै शैली अपनाइ हिन्दुधर्ममा मुछ्ने कार्य गरीएको छ । गलत तथ्यांक प्रति अधिकांश सघसस्थाहरुले भर्त्सना पनि गरीसकेका छन् । यी त भए यहाको विषय वस्तु तर हङकङ भन्दा टाढा यू.के. रहनु हुने मित्रहरुमा कवि टंक वनेम द्वारा लिखीत दुइ कविता संग्रहमा साँघुरी र वुढासुब्बा साथै लिम्बुभाषाको कविता संग्रह पेन्जिरी पेन् मिक्हा -भूल पर्ने जोडी आखा ) र गीतकार मिजास तेम्वे द्वारा निकालिएको आधुनिक गीति संग्रह उद्गार पनि हेर्न सुन्न अवश्य नपाएको होइन । तर समयाभावले गर्दा ती विषयहरु माथी विचार उठान गर्न मात्र नभ्याएको हुँ । सवै विषय माथी वेग्लावेग्लै टिकाटिप्पणी गरौ भने हातमुख जोड्नु पर्ने कामले सधै असार मात्र निम्त्याउछ । त्यसैले विभिन्न विषयहरुको गेडागुडी मीसाएर जसोतसो क्वाटी लेख पस्कन तम्सिरहेछु । नेपालमा धर्मनिरपेक्ष घोषणा भैसकेर पनि हङकङमा कताकता केहि व्यक्तिले लेखहरु मार्फ जनजातिहरुले साम्प्रदायिकता फैलायो भनेर लेख्ने कलमवाजहरु पनि नभएका होइनन् । सम्विधानसभा मार्फ संघात्मक शासन प्रणाली लागू गर्ने प्राय निश्चित भैसकेको वेला यस्तो वोल्नु आफैमा अवैज्ञानिक ठहरीन्छ । त्यसो त नेपालवाट प्रकाशित कान्तिपूर दैनिक मार्फ जातिय भाषिक र क्षेत्रिय स्वयतता सहित संघात्मक संरचना विरुध्द केहि कलमकर्मीहरुले मिसन नै चलाएका छन् । उनीहरु कहिल्यै उत्पीडीन वर्ग र जाति वारे कलम चलाउन चाहादैनन् । यदि ती वर्ग,जातिले आफ्नो अधिकारको लागि आवाज उठाए भने त्यसको खण्डन गर्न आफुले मात्रै सारा कुरा जानेको छु भन्ने ठानेर झुठो उदाहरणहरु अघि र्सार्छन् । मुलुकको साचो इतिहास र अन्तराष्ट्रिय घट्नाक्रम वंग्याएर आफु चोखिने निती अपनाउछन् । जस्तोसुकै विचारहरु हाम्रो सामु सम्प्रेशित भए पनि अव निर्माण गरीने सम्विधानसभा अर्न्तर्गत जनजाति तथा पिछडीएका जातिहरुलाई सम्वोधन गर्न सकेन भने भोलि गएर माओवादीको जनयुद्घ भन्दा भयानक युद्घ चर्कने सम्भावना देखिन्छ । अवको लोकतान्त्रिक शासन प्रणालीमा हिजो जस्तै नेताहरुले अरुको मुख ताक्ने र ढुलमुले निती अपनाएर जनतालाई झुक्याउने तर्फलाग्नु हुदैन । लोकतान्त्रिक सरकारले सम्विधानसभा द्वारा जातिय तथा क्षेत्रिय स्वयतता प्रणाली अपनाइ सम्पूर्ण र्सवसाधारण जनताहरुको पहुच सम्म लोकतन्त्रको महसुस गराउनु पर्छ । किनकी हामी सवैले केन्द्रवाट चल्ने सरकारको नियती भोगी सकेका छौ । तर्सथ अव निर्माण गरीने देशको निती सम्पूर्ण जनताले जान्नु वुझनु आवश्यक छ र त्यो उनीहरुको अधिकारको कुरा पनि हो । त्यसैले देश नेताहरुको नियन्त्रणमा नभएर नेपाली जनताको निर्देशनमा चल्न आवश्यक छ ।

पैशाको दुनियामा

2007-06-29T19:41:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
पैशाको दुनियामा साचो प्रीती काहा पाईन्छ र?
जाली संसारमा साचो माया काहा लाईन्छ र?

मायाको शहरमा पहिरो चल्दा दैव पापी भन्छन्
इर्श्यालुको नजरमा आगो वल्दा मान्छे पापी हुन्छन्
पैशाको दुनियामा साचो प्रीती काहा पाईन्छ र?
जाली संसारमा साचो माया काहा लाईन्छ र?

वाचा वन्धनमा कैची पर्दा प्रेमी दोषी ठान्छन्
सुखको लोभमा पैशा देख्दा मान्छे आत्मा वेच्छन्
पैशाको दुनियामा साचो प्रीती काहा पाईन्छ र?
जाली संसारमा साचो माया काहा लाईन्छ र?
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

किन होला

2007-06-29T19:35:00.001-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
किन होला रुनु पर्ने दुख पर्दा आशु संग
किन होला दुख्नु पर्ने चोट सहि मुटु संग

दुनियामा रीत भन्छन् ब्यथालाई पीउन
फेरी यहा दोहोरीन्छ त्यस्तै रात जीउन

किन होला मात्नु पर्ने पीउनु पर्दा नशा संग
किन होला बाच्नु पर्ने बाचा गर्दै आशा संग

सागरमा छाल बढ्छन् किनारालाई छुन
मन त्यसै चल्बलाउछ फेरि दुखी हुन

किन होला जाग्नु पर्ने दिन पछि रात संग
किन होला हेर्नु पर्ने झुटो दुनियाको रङ्ग
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

पहिलो पहिलो भेट

2007-06-29T19:19:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
पहिलो पहिलो भेट हाम्रो वोलौ कसो गरी
छात्ती चिरी मनको कुरा खोलौ कसो गरी

नवोलौ त मनको कुरा मन मै रहने हो कि ?
माया सम्झि वोलौ भने वात लाग्ने हो कि ?

नहासौ त दिलको पीर दिल मै दुख्ने हो कि ?
वाटो काटी लुकौ भने फेरि नभेटिने हो कि ?

नवाधौ त माया प्रिती फुकि जाने हो कि ?
आशा गरी वसौ भने विर्सी दिने हो कि ?
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

तिम्रो न्यानो

2007-06-29T19:10:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
तिम्रो न्यानो अंगालोमा वाधी देउ न मलाई
तिम्रो मनको सिंहसानमा राखी देउ न मलाई

अरु केहि चाहिदैन तिम्रो माया पाए
सातै जुनी काटी दिन्थे तिम्रो साथ पाए
यहि नै हो इराधा मेरो मानी दिए हुन्थ्यो
प्रेमको यो डोरी वाटी दिए हुन्थ्यो

केहि चिनो पर्दैन तिम्रो विश्वास पाए
हिडी दिन्थे साथसाथै तिम्रो हात पाए
यहि नै हो चाहाना मेरो सम्झिदिए हुन्थ्यो
संगै वाचौ भन्ने वाचा गरी दिए हुन्थ्यो
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

तिम्लाई सम्झि

2007-06-28T02:57:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
तिम्लाई सम्झि रात वित्यो आशै आशमा अल्झिएर
झनै दुख्यो छाती मेरो चोट त्यसै वल्झिएर

संगै हास्ने मन थियो विवशताले टाढी गयौ
हात मेरो समाएर फेरि किन छाडी गयौ
तिम्लाई पर्खी दिन वित्यो यादै यादमा कल्पिएर
झनै दुख्यो छाती मेरो चोट त्यसै वल्झिएर

साथै जीउने वाचा थियो वाध्यताले कुल्चि गयौ
यात्रा मेरो पछ्याएर फेरि किन मोडी गयौ
तिम्लाई खाजी जुनी वित्यो वाचै वाचामा वाधिएर
झनै दुख्यो छाती मेरो चोट त्यसै वल्झिएर
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

सपनीमा

2007-06-28T02:53:00.001-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
सपनीमा तिम्लाई देखी वर्वराएछु राती
व्युझी खोजे अध्यारो मै पाउनलाई कति

मोहनी पो लायौ कि तिमी नै तिमी देख्छु
एकान्तको सुर्साईमा पनि तिम्रै वोली सुन्छु
भेट नहुदा त्यसै त्यसै देख्दो रहेछ छाती
व्युझी खोजे अध्यारो मै पाउनलाई कति

वैरागी पो पार्यौ कि तिम्रै गीत लेख्छु
सम्झनाको तरेली मै मनको प्यास मेट्छु
रोजी सके तिमी लाई नै जीवनको साथी
व्युझी खोजे अध्यारो मै पाउनलाई कति
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

माया भन्नु

2007-06-28T02:51:00.001-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
माया भन्नु के होला सोधौ अव कस्लाई
सोध्न मन लागेको छ चाहेको छु जस्लाई

के निहु पारी भनौ मैले मनको कुरा
दिल त्यसै धड्किन्छ वज्दा उनको चुरा
प्रीत भन्नु के होला सोधौ अव कस्लाई
सोध्न मन लागेको छ चाहेको छु जस्लाई

हृदयको चाह मेरो कहिले होला पुरा
मुटु साटौ भन्दा भन्दै चल्ने हो कि छुरा
प्रेम भन्नु के होला सोधौ अव कस्लाई
सोध्न मन लागेको छ चाहेको छु जस्लाई
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

छाती भित्र

2007-06-28T02:48:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
छाती भित्र आगो वल्दा कस्ले देख्छ मुटु जलेको
निद्रा छैन आखा संग कस्लाई थाहा रात ढलेको

खुशी सवै चोट वने जति हास्न खोजे पनि
कति वाचु मैले यहा सारा दिन गनी गनी
आशा त्यसै मरी सक्यो अधुरो भइ जीउदा
विर्सी दिन्छु व्यथा सवै साझ पख पीउदा

आस्था त्यसै भत्कि गए जति जोड्न चाहे पनि
दोषी ठान्छन् सवै मलाई हिड्नु पर्यो एक्लै वनि
छाती त्यसै दुखी रह्यो फाटेको मन सिउदा
रोइ दिन्छु कहिले कहि वाधा टेक्दै हिड्दा
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

सवै टाढा

2007-06-28T02:45:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
सवै टाढा हुन थाले आज आफ्नै मान्छे किन
भुल गरे भनौ भने प्रीत दिए सारा दिन

सोच्दा मात्र डर लाग्छ सुन सान छ रात पनि
जीउनुका तरङ्गहरु उर्लिन्छ यहा छाल वनि
आसु त्यसै वग्न थाल्यो सोची वस्दा एकै छिन
भुल गरे भनौ भने प्रीत दिए सारा दिन

हिड्दा त्यसै ठेस लाग्छ यता उता छ वाटो पनि
दुखाईका कम्पनहरु थपीदै जान्छ आलो वनि
कति दिन दोषी वनौ आफैलाई लाग्छ घीन
भुल गरे भनौ भने प्रीत दिए सारा दिन
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

तिमी थियौ

2007-06-28T02:44:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
तिमी थियौ आफ्नो भन्ने एक्लै पारी छोडी गयौ
साचो माया दिन्छु भनि सारा नाता तोडी गयौ

संगै वाचौ संगै वाचौ भन्ने पनि त टाढा भए
जीउनुका आधारहरु छाती भित्रै भत्कि गए
एउटै यात्रा भन्थ्यौ तिमी हिड्दा हिड्दै मोडी गयौ
साचो माया दिन्छु भनि सारा नाता तोडी गयौ

उस्तै मुटु उस्तै धड्कन सोच्ने पनि त वैरी भए
सपनाका आकारहरु पुरा नहुदै च्याती गए
सव थोक सम्झे मैले मेरै भाग्य कुल्चि गयौ
साचो माया दिन्छु भनि सारा नाता तोडी गयौ
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

चोखो माया

2007-06-28T02:43:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
चोखो माया दिन्छु भनि किन गर्यौ जाल साझी
दिल किन्न पाइन्छ ठान्यौ यहा जस्तै सुन चादी

एक वारको जुनि हाम्रो कुनै दिन त साथ छुट्छ
चाहानाका नयनहरु जुझदा त्यसै मन दुख्छ
शाहारा त माग्दै थिए छाडी गयौ वाचा नाघी
दिल किन्न पाइन्छ ठान्यौ यहा जस्तै सुन चादी

फूलै फूलको हाम्रो माया एक दिन त ओइली र्झछ
सपनाका महलहरु ढल्दा आशा त्यसै मर्छ
आधार त खोज्दै थिए थाहा नपाइ चल्यो आधी
दिल किन्न पाइन्छ ठान्यौ यहा जस्तै सुन चादी
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

कति वाचु

2007-06-28T02:41:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
कति वाचु दुख झेली यहा आफ्नै कर्म दोषी
सोचे जस्तै भने जस्तै भाग्य काहा पाइन्छ खोजी

आत खोली हास्न खोज्दा टाढा हुन्छ खुशी पनि
तर्न खोज्दा खोला पनि उर्लि दिन्छ भेल वनि
कति सहु सारा चोट यहा आफ्नै छाती पोली
सोचे जस्तै भने जस्तै भाग्य काहा पाइन्छ खोजी

हात जोडी पुजा गर्दा देवता वन्छ ढुङ्गा पनि
सवै मेरा टाढा वने कस्लाई सम्झु आफ्नो भनि
कति पीउ सारा व्यथा यहा आफ्नै आसु घोली
सोचे जस्तै भने जस्तै भाग्य काहा पाइन्छ खोजी
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

चराहरु उडी गए

2007-06-27T18:55:00.001-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
चराहरु उडी गए संगीतको मधुमास छैन
पातहरु झरी गए वसन्तको आभाष छैन

एकलास यो ठाउ विरानो लाग्छ आफैलाई
सपना हो या विपना थाहा छैन मलाई,
ताराहरु विलाई गए विहानीको उज्यालो छैन
पातहरु झरी गए वसन्तको आभाष छैन

सुनसान यो गाउँ, उजाड लाग्छ आफैलाई
दिन हो या रात थाहा छैन मलाई,
साथहरु टुटी गए बाँच्नुको आधार छैन
पातहरु झरी गए वसन्तको आभाष छैन
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

किन होला

2007-06-27T18:53:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
किन होला रुनु पर्ने दुःख पर्दा आशुसँग
किन होला दुख्नु पर्ने चोट सही मुटुसँग !

दुनिँयामा रीत भन्छन् ब्यथालाई पिउन
फेरि यहाँ दोहोरिन्छ त्यस्तै रात जिउन !

किन होला मात्नु पर्ने पिउनु पर्दा नशासँग
किन होला बाच्नु पर्ने बाचा गर्दै आशासँग !

सागरमा छाल बढ्छन् किनारालाई छुन
मन त्यसै चल्बलाउछ फेरि दुःखी हुन !
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

नेपाल आमा

2007-06-27T18:52:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
नेपाल आमाका सन्तान हामी थरीथरी फूल
अग्रगामी बनी फुटाउँ यहाँ विकासको मूल ।

सगरमाथा शिर हाम्रो मेचीकाली पाउ
वहुलभाषा वहुलधर्म सवै एकै ठाउँ ।

हिमाल पहाड तराई जताततै गाउँ
वुद्धको जन्मथलो शान्ति हाम्रो नाउँ ।

विश्वसामु वीर कहलिन्छौ जहाँ जहाँ जाउँ
सार्वभौम भई यही माटोमा सवै रम्न पाउँ ।
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

सोधेकोछ

2007-06-27T18:49:00.000-07:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
सोधेकोछ भनिदिनु, कसम तोडी जानेलाई
सम्झेकोछ भनिदिनु, माया गाँसी बिर्सनेलाई

दुई दिनको जीन्दगानी केही छैन मरेर लाने
सुख-दुख बाचेकै छ भन्नु उसले सोध्यो भने
खोजेकोछ भनिदिनु बाचा गरी टाढीनेलाई
सम्झेकोछ भनिदिनु माया गाँसी बिर्सनेलाई

केही छैन लिनेदिने केही छैन यहाँ पाउने
जसोतसो जिएकै छ भन्नु उसले खोज्यो भने
हाँसेकोछ भनिदिनु पराई ठानी तर्सनेलाई
सम्झेकोछ भनिदिनु माया गाँसी बिर्सनेलाई !
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

नयाँ वर्ष अनि हङकङमा बिलाएका आफन्त र साथीहरु

2007-06-27T18:39:00.000-07:00

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

-------- यसपालीको नया वर्षमा केही धेरै काम गरौला भनेर नयाँ नयाँ कुराहरु सोँच्दा सोँच्दै मौनताले अनायासै छोपिदियो । त्यसैले वैशाखको महिनामा पनि हरियो-परियो बनेर भनेजस्तै तरिकाले पलाउन हम्मे परिरहृयो व्यस्तताको घुइँचोले । ममा कुनै आलश्यताले बास लिएको पनि होइन र मैले गर्नै नचाहेको पनि होइन । तर मौनतालाई चिर्न नसक्दा कुहिरोको कागसरी त्यसै त्यसै अल्मलिरहेँ । सायद त्यसैले होला, कलमको टुँडो घोटेर भावनाहरु, विचारहरु पाठकहरुको सामु सम्प्रेषण गर्न पछि परिरहेछु । तर्सथ, मौनता कसैलाई नर्छाई देओस् जस्तो लाग्छ । किनकी मौनता छाउनु नै कामको लागि वाधक बन्न पुग्दछ । यहाँ हङकङमा मलाई मौनताले अङ्गालो हाले पनि उता नेपालमा भने सम्विधान सभाको चुनावी हल्लाले देश तात्नसम्म तातेको छ । सम्विधान सभाको चुनाव पार्टीका नेताहरुले मिति तोके पनि निर्वाचन आयोगले प्राविधिक कारण देखाई चुनाव गर्न नसकिने परिपत्र नेपाल सरकारलाई पठाए पछि चुनावी नारा स्वतः सेलाएको छ । अहिले नेपालमा सम्विधान सभाको चुनाव कहिले होला भनेर पार्टीका नेताहरु एकार्कामा दोषारोपण गर्दै अड्कलबाजीमा भुलिहेछन् । जसले गर्दा राजावादीहरु अवश्य पनि भित्रभित्रै रमाई रहेका होलान्, अझ सम्विधान सभाको चुनावै नभई देओस् भनेर पुकार पनि गर्दा हुन् । एक दशकको द्वन्दपछि बल्ल बल्ल देशमा शान्ति छाउँदासमेत सम्विधान सभाको चुनाव ओझेलमा पर्नु निश्चय नै जनताको भावना र गणतन्त्रको लागि खतराजनक हुन्छ । त्यसैले चाँडोभन्दा चाँडो, माओवादी सहितको आठदलले सहमतिको आधारमा निकास खोजी सम्विधान सभाको चुनाव गराउनु र राजतन्त्रलाई विधिवत रुपले समाप्त गर्नु एउटा ठुलै चुनौती र दायित्व वन्न पुगेको छ ।
मेरो मौनतालाई भङ्ग गर्ने यस्ता अनेकौ प्रसङ्गहरु नआएका पनि होइनन् तर मौन बन्नु पर्ने अनेकौँ वाध्यता र विवशताहरु मसँग मात्र हौइन हामी सबैसँग छ । हङकङमा सधै कामको असार साउन हुन्छ । जसले गर्दा फुत्किनै पाइँदैन, यसो गर्छु, उसो गर्छु, यो परिवेशमा मिथ्या कल्पना जस्तै मात्र बन्न पुग्छ । त्यसो त मनमा सोँचेजस्तै काम गरौँ जस्तो लाग्छ तर दिनचर्याको भागदौडले कहाँ पो भनेजस्तो काम गर्न पाइएको छ र ? यस्तै कामहरुको घुँइचोमा पनि शुभचिन्तकहरुले कार्यक्रमको लागि निमन्त्रणा पठाउनु हुन्छ । आउनु पर्यो भन्नु हुन्छ, नगइ पनि भएन । हुर्रिएर टुप्लुक्क पुग्नै पर्यो, फेरि पर्याप्त समय हुँदैन, बीचैमा टाप ठोक्नु पर्छ, विदा लिएर हिँड्ने त कुरै छैन । वीवीक्यूमा, अधिवेशनमा, प्रवचनमा अब कहाँ कति ठाउँ पुगेर साध्य भो र ? एकै दिनमा ६, ७ ठाउँमा कार्यक्रम भएपछि एउटा ज्यानलाई कति ठाउँ बाँड्ने, कति ठाउँ चुँड्ने ? अब नपुगी नहुने ठाउँमा त निन्द्रा मारेर हुन्छ कि दश काम छोडेर हो, पुग्नै पर्यो । आउँला भनेर कति आशा गरेका हुन्छन्, चित्त दुखाउने कुरा पनि भएन । समझदार हुन खोज्दा यस्तै चेपारोमा परिंदो रहेछ । कहिलेकाँहि, अरुको प्रसन्नताको लागि पनि दुःख खप्नु पर्ने हुन्छ । कुरा गरेर साध्यै छैन, यस्तै छ हङकङको बाह्रमासे हालचाल ।
मौनताले नछोडे पनि नयाँ वर्ष २०६४ को आगमनलाई शुभकामनामा परिणत गरी, सन्देश र शब्दहरुमा बोलौँ भनेर इमेलदेखि एसएमएससम्म पठाउने काम गरेँ । टेलिफोनमा भेटिएला कि भनेर टेलिफोनको घण्टीसमेत बजाउने काम गरियो तर धेरै आफन्त र साथीहरुको मोवाइल र टेलिफोनको लाइन नै काटी सकेको रहेछ । जसले गर्दा मलाई लाग्यो, हङकङको कङ्क्रिट जङ्गलमा धेरै आफन्त र साथीहरु बिलाई सकेछन् । नत्रभने, त नयाँ वर्षको सुखद अवसरमा भेटिईनु पर्ने हो, त्यही आर्श्चर्य लाग्छ । कि, साथीहरु र आफन्तहरुको लागि मै पो हराएँ - हराएँ भनौँभने, समय समयमा सभा, समारोह, गोष्ठिहरुमा यो गोल नमिलेको अनुहारलाई प्रदर्शन गर्दै आएको छु । तर यसपाली धेरै आफन्तजन र साथीहरु हङकङबाट एकाएक बिलाएको महसुस गरे । बिलाउनेको कारणमध्ये हङकङबाट धमाधम बेलायततिर बर्साई हिड्नेको ताँती लाग्नु पनि हो । कहिलेकाँहि यस्तो पनि लाग्छ, नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरु हङकङबाट बेलायततिर र्सछन् । अब बेलायतवाट चाहिं कतातिर सर्ने हुन्, थाहा छैन । तर धन्दा मान्नु पर्दैन, किनकी हालसालै वैज्ञानिकहरुले एउटा विकल्प सुल्झेकाछन् । त्यो हो पृथ्वी जस्तै उपयोगी अर्को नया ग्रह, सायद अब नेपालीहरुको गन्तव्य त्यतैतिर हुन्छ होला । पृथ्वीमा त नेपाली नपाईने ठाउँ कहाँ होला र ?
नयाँ वर्षको सौगात लिएर उपस्थित होऔं भन्दाभन्दै वैशाखै पो बितेछ । मौनता चिर्न पनि साह्रै गाह्रो हुँदो रहेछ । बल्ल आज कसो मौनतालाई उछिन्ने मौका पाएँ र त यी शब्दहरु लेखिटोपल्दै छु । हङकङमा पनि नेपाली साहित्यको लागि नव केन्द्र स्थापना हुँदैछ भन्ने कुरा कथाकार द्वय प्रकाश के.सी. र प्रदीप कन्दङवाले नयाँ कृति उपन्यासको लागि भरमग्दुर भएर लाग्नु नै त्यसको पूर्वाभाष हो । साथै यो नयाँ वर्षको आगमनसँगै उपहारस्वरुप नयाँ कुराको अनुभव पनि बटुल्ने मौका पाईयो । त्यो थियो ‘मोडेल कवि’ । सुन्दा अनौठो लाग्न सक्छ, कतै कविता लेख्ने कवि, कविता लेख्न छोडेर ‘मोडल’ बन्न जान्छ ? तर बन्नै पर्यो, यस वेबका सम्पादक प्रकाश के.सी.जीको प्रस्ताव र नयाँ परिकल्पनाले खर्लप्पै निलेपछि । आखिर यो वेब साइटको लागि ‘मोडेल कवि’ बनेरै छाड्यो यो कलमकार । यो आफैमा नयाँ वर्षको नयाँ संयोग थियो । मेरो मोडेल कर्म देखेर लेखिका लारा बहिनी जिस्क्याउँछिन् । ‘दाई त हिरो पो दखिनु हुन्छ’ भनेर । त्यति मात्र कहाँ हो र ? कवयत्री अर्की बहिनी आशा राई विदीर्ण पनि त्यस्तैखाले कुरा गरेर अप्ठ्यारोमा पार्छिन् । जे होस् नयाँ वर्षले मेरो मौनतालाई एउटा छुट्टै र नौलो ढङ्गले तोड्ने सौगात बर्सिदियो । त्यो मेरो लागि हर्षकै कुरा भयो यो वर्षको लागि ।

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

टंक सम्वाहाम्फेद्वारा गरिएका समीक्षाहरु

2007-03-01T01:06:00.000-08:00

-------------------------------------------------------------- मुख्य पृष्ठ जान

१. शुसन साम्सोहाङको लिम्वू गीतिसंग्रह ‘माराम’
२. पल्टने कविहरुको कविता सँग्रह सीमाहीन विम्बहरु छाम्दा

-------------------------------------------------------------- मुख्य पृष्ठ जान

शुसन साम्सोहाङको लिम्वू गीतिसंग्रह ‘माराम’

2007-03-01T01:02:00.000-08:00

टंक सम्वाहाम्फे

हङकङमा नेपालीहरुको वसाइ एक दशक ननाघ्दै यहाँ बसोबास गर्ने नेपाली सर्जक,स्रष्टाहरुले गीत-संगीत ,गायन र साहित्य सिर्जनामा मात्र नभएर र्सवाङ्गीण क्षेत्रमा उल्लेखनीय रुपले योगदान दिदै आएकाछन् प्रवासमा रहेर पनि । त्यसमा पनि गीत-संगीत तथा साहित्यको क्षेत्रमा बढी क्रियाशीलता पाइएको छ । यिनै प्रमुख कारणहरुले गर्दा पनि यो क्षेत्रमा जुर्मुराएर लागी परेका सहजै थाहा पाउन सकिन्छ हङकङमा स्रष्टाहरु । महिनै पिच्छे नेपाली गीतसंगीतको कार्यक्रम आयोजना हुनु त्यस कै प्रतिफल हो । यहाँ नेपाली गीत-संगीतको लागि चाहिने आवश्यक सामङ्ग्रीहरुको अभाव रहे तापनि त्यसको वावजूद हरेक तीन महिनामा एउटा नेपाली गीतिसंग्रह निस्कने गरेको पाएको छु । त्यसैले मैले यो क्षेत्रलाई उल्लेखनीय योगदान भएको भनेर किटान गरेको हुँ । त्यसमा नेपाली विभिन्न भाषाभाषीहरुको गीत-संगीत पनि दिन-प्रतिदिन प्रकाशनमा आइरहेका छन् । हालसालै लिम्वूहरुको महान चाड चोसोक तङनामको सुअवसरमा वरिष्ठ संगीतकार तथा गायक दिनेश सुव्वाको वाहुलीवाट गायक शुसन साम्सोहाङको लिम्वूभाषाको गीतिसंग्रह ‘माराम’को विमोचन भएको थियो । उक्त संग्रह बजारमा नपुग्दै उपहार स्वरुप हात पारेँ गायिका रोसा लिम्वूबाट । संयोग नै भन्नु पर्यो, सोही गीतिसंग्रह पुन संगीतकार दिनेश सुव्वाको हातवाट पनि पाउनु । एउटै गीतिसंग्रह र्दुइ भिन्नै व्यक्तिबाट उपहार पाउनु मेरोलागि कम्ति खुसीको कुरा भएन ! गीत-संगीतको लागि सधै मरिहत्ते गर्ने मान्छे भएकोले ‘माराम’ संग्रहलाई नसुन्ने कुरै भएन । म आफै गीत गाउन र संगीत सिर्जना गर्न सक्दिन र पनि यो क्षेत्रमा केही अगाडिदेखि गाँसिदै आएको छु र्दुइचारवटा गीतहरु लेखिटोपलेर । त्यसैले नया गीत-संगीत सुन्नको लागि सधै आकषिर्त हुने गर्छु ।
आज म मात्र नभएर कैयौँ लिम्वूभाषी गीत-संगीतका श्रोताहरुकालागि पनि आकर्षा को केन्द्रविन्दू बनेको छ कर्णप्रिय स्वरका धनी शुसन साम्सोहाङको गीतिसंग्रह ‘माराम’ । किनभने यो संग्रहमा सुनौँ-सुनौँ लाग्ने स्वरहरुको बेजोड प्रस्तुति हुनु नै यसको प्रमुख कारण हो । संग्रहको युगल स्वरमा साथ दिने महिला गायिकाहरुमा मञ्जु सम्वाहाम्फे, रोसा लिम्वू, मुना लिम्वू र मनु नेम्वाङ्गको कर्णप्रिय आवाज त्यत्तिकै मनमोहक छन् । म आफै पनि लिम्वूभाषी श्रोता भएर पनि होला, अनेकौँ तवरले दोहोर्याई तेहर्याई सुन्न यहाँ रहेका गीतहरुले वाध्य गरायो । ‘माराम’ गीतिसंग्रहलाई सुनिसकेपछि किन किन स्वस्फुर्तः त्यहाँ सजिएका गीत, संगीत र स्वरले कलम चलाउन उद्यत गरायो । तर्सथ म एउटा श्रोताको हैसियतले जे सुनेँ त्यही मेरो सुनाइलाई लिपिवद्घ गर्न तम्सिरहेछु । मेरो सुन्नु सम्पूर्णका अथवा सबैको नहुन सक्छ, किनभने हरेक मान्छेको सुन्ने काइदाहरु आ-आफ्नै हुने भएकोले व्यक्तिगत दृष्टिकोण मात्र भन्न चाहान्छु । म आफै लिम्वू भएर पनि होला, यो संग्रह सुन्नको लागि त्यस्तो कठिनाई व्यहोर्नु परेन । कारण के भने, यहाँ संयोजन गरिएका गीतका शव्दहरु अति सरल र सरस रहनु हो । जे होस् गायक शुसन साम्सोहाङ साथै युगल गायिकाहरुको आवाजले अन्तरसम्वेदनालाई मजै सुम्सुम्याएको आभास हुन्छ । ‘माराम’ गीतिसंग्रहलाई मैले महत्व दिएर हेर्नुको अर्को कारण के हो भने, कतिपय गायक र गीतकारहरु हङकङमै वसोवास गर्ने स्रष्टाहरु हुनु पनि हो । यो संग्रहमा कूल आठ गीतहरु संग्रहित छन् । गीत रचनातर्फ क्रमश भूपेन्द्र चम्जोङ्ग मुक्कुम, नन्द चङसु, यासेलिङ योङयाङ, शुसन साम्सोहाङ र वन्दराज योङयाङ आदिको छ भने, संगीततर्फ अशोक र्राई, रोसा लिम्वू, हेमन्त योङयाङ र शुसन साम्सोहाङको रहेकोछ । गायक शुसन साम्सोहाङको एकल गीतिसंग्रह भएर पनि एउटा गीतमा स्वर र संगीत गायिका रोसा लिम्वूले दिएकी छिन् । ‘माराम’ गीतिसंग्रहका सम्पूर्ण गीतहरुका भाव पक्षलाई यहाँ उतारौँ भने यो लेख लम्विने भएकोले छोटकरी मलाई लागेका कुरा प्रस्तुत गर्न चाहान्छु ।
पहिलो गीत ‘र्सला सर’मा प्रेम स्वतन्त्रताको कुरालाई दोहोरी गायनमार्फत लिम्वूहरुले गाउने प्रचलित गायन ख्यालीको लोकलयमा मनै छुने गरी प्रस्तुत गरिएको छ । दोस्रो ‘किराती सासे’ भन्ने बोलको गीतमा च्याब्रुङको मीठो भाका समायोजन गरेर विदेसिनुको पीडा र गाउँघरमा सवै विदेसिएपछि मर्दा-पर्दासमेत मलामीको अभाव भएको कुरा साथै आफ्नो ठाउँ छाडेर विदेशमा नजान र नबस्न मार्मीक तरिकाले व्यक्त गरिएको छ । त्यसैगरी, ‘तुम्याहाङ’, ‘सुरीतिन सुरे’, ‘थेगुइत्थेक’, ‘माकाशे’, ‘सुरु आङ सुरु’, ‘आत्तिवाई’ आदि गीतहरुमा गाउँघरलाई सम्झाउने,मेलापातमा हिड्दाको क्षण, प्रेमीकासंग मेला बजारमा भेटेर माया साटासाट गरेको साथै सुख-दुखमा जिईएका पलहरुको आभास मनग्गे दिन्छ । गायक शुसन साम्सोहाङले ‘माराम’ गीति संग्रहमा लिम्वूभाषा प्रतिको लगाव र कुशलता प्रदर्शन गरेकाछन् र युगलमा साथ दिने गायिकाहरुले पनि आफ्नो स्वर तिखारेर क्षमता मजैले देखाएका छन् । गीत सुन्दा कसैले कुनै गीतमा अन्याय गरे जस्तो लाग्दैन र गरेका पनि छैनन् । सायद त्यसै कारणले हुनुपर्छ मैले ‘माराम’मा संग्रहित गीतहरुलाई दोहोर्याउदै सुनेको । लिम्वूभाषाको गीत-संगीतप्रेमीलाई यो संग्रहले राहत मात्र नभएर रोमाञ्चित नै तुल्याउने छ । त्यति मात्र नभएर यस संग्रहमा रहेका संगीत पक्षले गैरलिम्वू भाषी समेतलाई प्रभावित र आकषिर्त तुल्याउँछ । संगीत भनेको त्यस्तो एउटा भाषा हो जो विश्वका जुनसुकै भाषीले समेत सहजै बुझदछन् । त्यसैले संगीतलाई विश्व भाषा भने पनि हुन्छ, मात्र सुनेर बुझ्ने साथै आनन्द लिने तरिका आ-आफ्नो हुन्छ । मुलत गायक शुसन साम्सोहाङको स्वरमा विविधता पाइन्छ । गीत रचनालाई केलाएर हेर्ने हो भने गीतकारहरुले गीत निर्माण गर्न पसिना निक्कै पोखाएको थाहा लाग्छ । गीत संगीत र स्वर सवल भएकाले गीत सुन्दा कुनै पनि फरवार्ड गरी हालूँ जस्तो लाग्दैन, बरु दोहोर्याउन मन लाग्छ । ‘माराम’ गीति संग्रहको आवरण पनि आकर्ष छ । त्यसैले संगीत प्रेमीहरु यो देखेर पनि संग्रह लिन प्रति ललायित हुन्छन् । गायक शुसन साम्सोहाङको ‘माराम’ संग्रह गीत संगीत र स्वरको त्रिवेणी हुन पुगेको छ । लिम्वू भाषाको गीत-संगीत क्षेत्रमा माराम संग्रहलाई कोशेढुङ्गाको रुपमा लिन सकिन्छ । यिनै प्रमुख कारणहरुले गर्दा यो संग्रह संग्रहणीय र श्रवणीय छ लिम्वू दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरुका लागि । त्यसैले आफ्नो प्रति चाडै सुरक्षित गर्ने हो कि ?

पल्टने कविहरुको कविता सँग्रह सीमाहीन विम्बहरु छाम्दा

2007-03-01T00:58:00.000-08:00

टंक सम्वाहाम्फे

नियति नै बनेको छ परदेशिनु सदियौँदेखि नेपालीहरुको लागि । रोजीरोटीको सिलसिलामा र्सवसाधारण मात्र नभएर कैयौँ र्सजकहरु पनि हान्निएका छन् विदेशतिर । तर उनीहरुबाट हुनुपर्ने सिर्जना भने कहिल्यै परदशिएको छैन । नेपाल र नेपालीकै लागि साहित्य निर्माण गरेर लाउनसम्म गुण लगाएका छन् । त्यो हाम्रोलागि अत्यन्तै सह्रानीय कुरा हो । यसलाई मध्य नजर गर्ने हो भने, साहित्यिक र्सजकहरुलाई कुनै पनि वाधा अवरोधले सिर्जनामा असर नगर्दौ रहेछ भन्ने कुरा उहाँहरुको रचनाले प्रमाणित गर्दछ । यस्तै सिर्जनकर्मी १७जना कविहरुको ५१थान कविता रहेको कृति सीमाहीन विम्बहरु हालसालै मेरो हात परेको छ । अनेकौँ तवरले त्यसलाई ओल्र्टाई-पल्र्टाई हेरेँ, अनि मलाई के लाग्या भने, बन्दुक समात्ने हातहरुले बन्दुकको गोलि मात्र हान्ने काम गर्दो रहेनछ, ती हातहरुले त मानवीय सम्वेदना छुने राम्रा-राम्रा कविताका थुँगाहरु पो टिप्दो रहेछ - सीमाहीन विम्बहरुभित्र मैले यही कुरा पाएँ । हङकङ आजभोलि नेपालसँगको दुरी छोटिएझैँ लाग्न थालेको छ, किनकि विहान छापिएको पत्रिका साँझ आफ्नै हातमा पल्टाएर हेर्न पाइन्छ । यस्तो सौभाग्य त नेपालकै रोल्पा, डोल्पालीहरुले पनि पाउँदैनन् होला । अझ, साँझ विहानको हुलाकी भएका छन् काठमाण्डौँ अध्ययन गर्दै बस्नुभएका भान्जा लोक सिँगक । लाहुरे, कवि, गीत र गजलकार ‘मिजास तेम्वे’ले उपहार स्वरुप सहि गरेर पठाएको मसी नसुक्दै मेरो हात पर्‍यो । कृतिकारहरुले आफ्नो छापिएको कृति हेर्न नपाउँदै मैले हर्न पाउनु कम्ती खुशीको कुरो होइन । आफै पनि कविता कहिलेकाहिँ लेखिटोपल्ने भएकोले कविता सँग्रह पाउँदा नहेर्ने कुरै भएन । जे होस्, लाहुरे कविहरुको कविताले सत्रुहरुलाई पो निशानी गरेर गोलि हानेका होलान् भनेको त उहाँहरुले नेपालकै छाती, गाउँ-ठाउँ र मानवीय सम्वेदना पो सुम्सुम्याउनु भएको रहेछ । त्यसैले कविताहरु पढ्दै जाँदा झन् पढूँ-पढूँ लाग्छ । किन होला भनेर एकछिन अन्दाज गर्दा थाहा पाएँ कि त्यहाँ त मै जस्तो परदेशिनेको कथा-व्यथा पो रहेछ । कता हो कता, कविताले दुखेको छातीमा मलम लगाउँदा यो सँग्रहमा रहनु हुने समू्पर्ण कविहरुलाई धन्यवाद नदिई रहन सकिन । भन्ने गर्थे मान्छेहरु, लाहुरेले आफ्नो पसिना बेचेर अलिकति सामल किनेर ‘रिटायर्ड’ हुन्छ । अब मलाई के भन्न मन लाग्यो भने लाहुरेले परिश्रम बेचेर साहित्य बुन्छ । उदाहरणको लागि सीमाहीन विम्बहरु कविता सँग्रह काफी छ । यहाँ सँग्रहित कविताहरु सँपूर्ण लाहुरेहरुकै हातबाट लेखिएको हुनाले पल्टने कविता भनेर सँज्ञा दिन म लाग्यो । यो कविता सँगालोका कविहरु एक-दुईबाहेक समू्पर्णलाई सशरीर भेट्न नपाए पनि कुनै न कुनै मिडियामार्फ देखिसकेको हुनुपर्छ । तर्सथ उहाँहरुको लेखनबाट नेपाली साहित्यको भण्डारमा अझ धेरै कृतिहरुको आशा गर्न सकिन्छ । किनभने कर्मठ र जागरुक हातहरु सँधै नदीझैँ बगिरहन्छन् । लेखन भनेको अध्ययन र साधनामा निर्भर रहने भएकोले सक्रियरुपले अगाडि बढे किर्तिमान नै राख्न पनि बेर लाग्दैन । यसरी पल्टनेहरुद्वारा पहिले अन्य पत्र-पत्रिकाहरु पस्कँदै आए पनि सँयुक्त कृति भने देखिएको थिएन, तर पहिलो सँग्रहको रुपमा सीमाहीन विम्बहरु आज हामीले देख्न, पढ्न पाएका छौँ, यो एउटा नयाँ इतिहासको सुरुवात हो । यसले नेपाली साहित्यको क्षेत्रमा बेग्लै स्थान लिने नै छ र महत्व पनि त्यत्तिकै हुनेछ, किनकि, हामीले लेखनको पाटोलाई भन्दा पनि इतिहासको पाटो बढी कन्द्रित भएर हेर्नु पर्ने देख्छु । प्रवासी नेपाली साहित्य समाजद्वारा प्रकाशित तथा ‘मिजास तेम्वे’ र नरेश काङमाङबाट सम्पादित सीमाहीन विम्बहरुमा क्रमशः रक्ष राई, नवराज राई, कुमार इस्वो, जगत नवोदित, दयाकृष्ण राई, भरतमणी चोङवाङ, टँक वनेम, आनन्द ‘रानोहोछा’ राई, प्रेम ‘रिबुसाल’ राई, केदार सुनुवार, विश्वास दीप तिगेला, डुगेन्द्र तामाङ, नरेश काङमाङ, यादव वान्तवा ‘याद’, ईश्वर चाम्लिङ, टँक बहादुर ‘तेम्वे मिजास’ आदि कविका तीन-तीन कविताहरु रहेका छन् । आवरण कला र भित्री कला रमेश पौडेलको रहेको छ भने, मुख्य भूमिका डा. गोविन्द भट्टराईको रहेको छ । आवरणको पछिल्लो पृष्ठमा विक्रम सुब्बा, मञ्जुल र श्रवण मुकारुङको दृष्टिकोण रहेको छ । समग्रमा हेर्ने हो भने, यो कविता सँग्रह अत्यन्तै पठनीय र सँग्रहनीय छ ।
सीमाहीन विम्बहरू( कविता सँग्रह )
मूल्य : रु १००
युके पाउण्ड : १०
सिङ्गापुर, ब्रुनाइ डलर : २०
युयस डलर : १५
हङकङ डलर : २५

समय गीत

2007-02-26T19:45:00.000-08:00

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

------- कहिले काही धेरै पहिले सुनेका गीतहरु अचानक रेडियो वा क्यासेटवाट सुन्न पाउदा मनै कस्तो कस्तो हुन्छ । पुराना यादहरु समुद्रको छाल झै मडारिएर मानसपटलभरि छचल्किदिन्छ ।जहा सम्म यस्तो मलाई मात्र होइन तपाई हामी सवैलाई हुन्छ । यो एउटा मानवीय स्वभाव पनि हो । यदि त्यही गीत निर्माण कालमा घात सहनु परेको थियो भने च्वास्स मुटुमा झिरले घोचे झै घोच्न पनि सक्छ । यो गीत संगीतले साच्चै नै मानवीय समवेदना वोकेको हुदोरहेछ । कहिल काही गीत झै सुमधुर ध्वनिले कता कता खुशीको तरंग पनि उव्जाइ दिन्छ । तर गीत संगीतले त्यसो नगर्नु पर्ने हो वास्तवमा साच्चै नै साचो अनुभूनि उराल्दो रहेछ । हिजो अस्ति मलाई त्यस्तै भयो । झण्डै वीस वर्षअगाडि सुनेको गीत पुनः मेरो कानमा गुन्जन पुग्दा अतीत त्यसै त्यसै वल्झेर आयो । बैशालु हुदा सुनेको गीतले त्यही वैश दोहोरयायो । हर्ष विभोर गरायो वुढिदै गएको शरीरमा नया स्फूर्ति भरेर केही क्षणलाई भए पनि वर्तमानलाई भुसुक्कै भुल्न वाध्य तुल्यायो । सायद त्यसै होला गीतसंगीतमा एउटा अलौकिक शक्ति हुदो रहेछ भन्ने मलाई लाग्यो । त्यो आज मलाई अनुभव दर्शायो । धेरै पहिले हाम्रा गाउका एक जना दाइले वारीमा घास काट्न जादा वैशको गीत गाएर रुने गर्छु भन्थ्यो, म अल्लारे थिए । त्यस वेला गीतसंगीतको महत्व अहिलेको जस्तो थाहै थिएन । एकसरो सुन्न पाए भइ हाल्थ्यो । वैशको गीत गाएर किन रुनु दाइ भनेर जिस्क्याइ दिन्थे । हेर भाइ आजभोलि तिमेर्को जस्तो वैश छैन वुढेस् कालमा ती पुराना यादहरु मडारीएर आउदा मन त्यसै दुख्छ । ती मायालुहरुले दिएको माया प्रीति, हासेको, वोलेको, खाएको यादले सताउदा म रुन्छु रुने गर्छु भन्दा यो दाइ त पागल पो भयो कि क्या हो जस्तो लाग्थ्यो । हुन त त्यस्तो नहुनेलाई के थाहा र अचानो पीर । तर आज मलाई पनि त्यस्तै भयो पुरानो गीतको स्पर्शले,झंकारले । गीतसंगीतमा साच्चै नै एउटा समय, एउटा युग वाचेको हुदो रहेछ । त्यसैले पो गीतकार गीत जन्माउनमा लागि पर्दारहेछन् । संगीतकारहरु संगीत जोड्नमा मरिमेट्दा रहेछन् र गायकहरु आवाजमा वाच्न खोज्दा रहेछन् । गीतलाई सरल आखाले हेर्दा गीतको मर्म नवुझ्नुको कारण पनि यही हुनु पर्छ । गहिर्राईमा डुवेर छाम्न सकियो भने मात्र गीतको साचो अर्थ जीवन भएर वाचेको अनुभूति हुन्छ । यही कुराको वोधले नै मानिसहरु समयलाई समात्न अधिकसेअधिक श्रृजनामा लिप्त हुदा रहेछन् । किनभने समयलाई छोप्ने एउटै मात्र जाल हुनु पर्छ सृजना । अलिकति भए पनि त्यहां छोपीएको हुन्छ समय । तपाई आफूले समयलाई समातेको हेर्न चाहानुहुन्छ भने विगतका कामहरुको मूल्यांकन गर्नुहोस् । के कति समयलाई समातेको रहेछु भन्ने कुरा घाम जतिकै र्छलंग देख्नु हुनेछ । गीतसंगीतको जन्मले ओगटेका समयहरु यहि गीतसंगीतमा नफुक्ने गरि वाधिएको हुदो रहेछ । हिजो अस्ति मेरो कानमा गुञ्जिएको गीतसंगीत र आवाजले त्यही समय कंपित भएको थाहा पाएं । यदि त्यस्तो नहुदो हो त मलाई भूतकालको यादले स्पर्श पक्कै गर्ने थिएन । तर मज्जैले अतीत मेरो आंगालोमा वा“धियो । यसले मलाई एउटा अठोट दिलायो । अठोट मात्र होइन गीतसंगीत र आवाजसंग समय वाचेको हुन्छ भन्ने कुरा अन्तर्ज्ञान दिलायो । हुन त मैले त्यस्तो गीतसंगीत र आवाज कैयौ नसुनेको होइन तर उक्त श्रवणमा सजीवता थिएन केवल निर्जीव सुनाइले यस्तो परिस्थिति काहा थाहा हुनु । हो कतिको सुनाइ मात्रै हुन्छ तर जुन दिन त्यो गीतसंगीत र आवाजले सुम्सुम्याउछ तव मात्र उस व्यक्तिलाई थाहा हुन जान्छ । मैले जति पनि गीतहरु सृजना गरें त्यो थाहा पाएर लेखेको होइन । अनायासै पुरानो गीतले मलाई झस्काएको हो व्यूझाएको हो । गीत के कति कारणले लेखे भन्ने कुरा मलाई थाहा छैन । खाली मेरो हृदयको एउटा आग्रह जस्तो मात्र लाग्छ । कसैले यसो गर्छु भन्दा त्यस्तै कहिल्यै हुन्न । गर्दै ला“दा त्यो हुदै जँने मात्र हो । मैले जन्माएका गीतहरुमा हिजो अस्ति पुरानो गीतको गुञ्जनले दिएको समय स्पर्श छ कि छैन त्यो मलाई थाहा छैन र थाहा हुन्न पनि रहेछ । मलाई त्यस्तै भइरहेछ । तर कसैले मैले रचना गरेका गीतहरु आफ्नो महत्वपूर्ण क्षणहरुसंग वाधेर राखेकाछन् भने पक्कै अवको दश वा विस वर्षछि अचानक कसैले सुनेछन् र मेरो जस्तै विगतले अठ्यायो भने मेरो रचनासंग समय पनि लेखिएको रहेछ भन्ने कुराको अवगत हुन्छ । तर अहिले नै भने भन्न सकिन्न । हुन्छ होला भन्ने अनुमानसम्म चाहि“ गर्न सकिन्छ । गीतसंगीत र आवाजसंग मात्र समय वाचेको हुन्छ भन्नु सम्पूर्ण होइन । खाली गीतसंगीतले तुरुन्तै हाम्रो हृदयलाई छुने भएकोले हाम्रो मस्तिष्कले तुरुन्तै थाहा पाउने मात्र हो । तर गर्न सके अन्य सृजनामा पनि त्यतिकै र त्यतिनै समय वाचेको हुन्छ । केवल माध्यम मात्र फरक हो । एउटा किसानले पनि समय समातेको हुन्छ मेहनतमा,पसिनामा तर अरुले अर्कै तरिकावाट समय समात्दा उसलाई ग्लानी पैदा भएको मात्र हो । समय सवैले आआफ्नो काम र कर्तव्यमा पक्रिरहेका हुन्छौ । त्यो तत्काल नदेखिने र थाहा नपाइने मात्र हो । जीवन यात्राक्रमलाई लम्व्याउदै जादा हामीले कुनै न कुनै दिन यस्तो क्षणसंग जम्का भेट हुन्छ तव मात्र विगतका पलहरु भल्झली देख्न पाउछौ । अनि मात्र भित्री आखाको पर्दा खुल्दछ । जव भित्रैवाट सारा देख्छौं । त्यो नै हुनु पर्छ हाम्रो समय र जीवन । अतीत भन्नु समयको छाया चित्र हो, त्यसैको सहाराले त उहिलेका कुरा सपना झैं देख्छौं । सम्झदा यी वास्तविकता संग जोडिएका कुराहरु अलौकिक जस्तै लाग्दछन् । तर सत्य कुरा त्यही हो पत्यार नलागे पनि । कतिपय कुराहरु भोग्दै देख्दै जान्छौं र ती क्षणहरु समयले ओझेल पार्दै जान्छ अनि विर्सदै जान्छौ । सम्पूर्ण कुरा सधै भएर रहदैनन् तर भएकै कुरा हुन् । ती पलहरु प्रसंगले मात्र हाम्रो अगाडि झुल्कने हुन् । यदि त्यस्तो कुनै प्रसंग जीवनमा दोहोरिएन भने पुनः स्मृति आउदैन र सधैकालागि हराएर जान्छ । मैलेमाथि दर्शाएको पुरानो गीत सुन्न पाउनु मेरो प्रसंग संयोगले दोहोरिनु हो । जस्ले गर्दा विस वर्षगाडिको समयलाई नाप्न पाएको छु । विस वर्षआगाडिको चयनले वर्तमानमा भोग्दै गरेको वेचैन विर्सने अलि कति समय मिलेकोछ । समयलाई कसरी चिन्नु पर्ने हो भन्ने कुराको परिचय पाएको छु ।

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

साहित्य र जिवन

2007-02-26T19:43:00.000-08:00

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

-------समय अत्यन्तै वेगवान हुन्छ न छेकेर छेक्न सकिन्छ न रोकेर रोक्न सकिन्छ । केवल एकहोरो नदीको प्रवाह झैं सलल वगिरहन्छ । त्यही समयसंग वाधिएर केही न केही सृजनामा वाधिन पाए हुन्थ्यो भन्नेलाग्छ । त्यही मनलाई अरु केहीमा वाध्न नसके पनि शव्दहरुसंग,विचारहरु वांध्न ठूलो कोशिस जारी गर्छु त्यो कोशिस केही नभए पनि केही भए झैं लाग्छ र आशाका मुनाहरु पलाउन थाल्छन् । मानौ. म केही त गरिरहेको छु कि जस्तो भान मलाई हुन्छ । र झन उत्साहित हुन्छु जाने नजानेका कुराहरुलाई जोड्न । साहित्यको नाममा सृजनाका शव्दहरु जोड्छु घटाउछु, चित नवुझे च्यातेर फाल्छु । आम साहित्य कर्मीहरु के कसो गर्छन् त्यो त मलाई थाहा छैन तर मेरा भने वानी यस्तै प्रकारको छ । कलम कर्मी हरेकले केही न केही सृजना गर्छन गरिरहेका हुन्छन् । त्यो हुनु पनि पर्दछ । त्यसरी सृजना भएन भने त नया कुराको जन्म नै हुदैन । लाग्छ संसार पुरानो हुदै गए पनि सृजना चाहि नयां नयां हुदै जान्छ त्यो आम मान्छेको माग र चाहाना वन्दै गएको छ । त्यही सृजनाको नाममा कतै एक वोरा चामलको सट्टामा एक वोरा भुस मात्र जम्मा गरिरहेका छैनौ- यो कुरालाई राम्ररी चिन्तन मनन गर्नुपर्नेहुन्छ । जहां सम्म मलाई लाग्छ जति पनि लेखिन्छन,लेखिए र लेखिनेछन् तिनीहरु सवै अव्वल दर्जाका हुन्छन् भन्न सकिन्न । उदाहरणको लागि यो संसारमा भने जस्तो सग्लो मान्छे मात्र कहां पाइन्छ र - वास्तवमा सृजनाको कुरा पनि त्यस्तै हुनुपर्दछ जस्तो लाग्छ । हंगकंग भूमिलाई उपयोग गर्दै धेरै कलम कर्मीहरुले आफ्नो हात साहित्यको उर्वर फांटमा दौर्डाई रहनुभएको छ । यो पर्राई भूमि वर्साईको अत्यन्तै राम्रो पक्ष हो । कामको चापाचाप संगै आफ्नो विचारहरु,भावनाहरु प्रस्फुटन गराएर पाठकहरुको आंखा सम्म पुर्याउनु निक्कै ठूलो साहस व्युझाउनै पर्छ । नत्र भने छेपाराको कथा मात्रै वन्न जान्छ । हामी यहां वसेर के लेखिरहेकाछौ र कस्का लागि लेखिरहेका छौं । भन्ने कुराको जानकारी लेखक स्वयमलाई पनि अवागत हुनुपर्छ । र आजको युगमा लेखिने र सम्प्रेषण गरिने समग्री कस्तो हुनु पर्दछ भन्नेकुराको ज्ञान त झन अपरिहार्य नै छ । कतिपय कलम कर्मीहरु दुइचारवटा लेख रचना लेखेर छापेको भरमा दुइचार साहित्यिक किताव पढेको भरमा म त साहित्यकार हुं भनेर सोच्नु त्यही साहित्यकार हुनेको मपाईंत्व प्रदर्शन मात्र हो अरु केही होइन । साचै साहित्यकार वन्नलाई त एउटा सम्पूण जीवन साहित्य निर्माण मै समाहित गर्नुपर्दछ अथवा अर्पिनु पर्दछ । तव मात्र त्यो व्यक्ति साहित्यको पारखी वन्न पुग्छ । साहित्य वुझ्न र ज्ञान आर्जन गर्नको लागि मस्तिष्कमा दायरा फराकिलो र अध्ययनको गहिराइमा डुव्न सक्नु पर्दछ । साच्चै भन्ने हो भने विना अध्ययान राम्रो साहित्यको निर्माण गर्न र वुझ्न कदापि सक्दैनौ । जव हामी निर्लिप्त भएर जुन कुरामा लाग्छौं अवश्य नौलो ज्ञानको प्राप्ती हुन्छ । त्यही प्राप्तिलाई आफ्नो भावनात्मक विषयवस्तुमा मुछेर नयां विचार हो आकार दिन्छौं अथवा अविष्कार गछौं । हो त्यो नै पाठकहरुको लागि नौलो स्वादको मीठो परिकार वन्न पुग्छ । अनि सवैले आफ्नो दिमाग चोपी चोपी त्यो विषय वस्तु वा सृजनालाई खुराक वनाइ दिन्छन् । वास्तवमा यस्तो सृजनाको कलात्मक घर वनाउन लेखकको सीपमा भर्रपर्दछ । कला सृजनामा जिवन जस्तै वाचेको हुन्छ सुन्दर भएर । हरेक वस्तुमा कलाको लेपन अकर्ष ढंगले पोत्न सकियो भने कुरुपता त्यसै विलाएर जान्छ र स्वीकार योग्य वनिदिन्छ । मनन र चिन्तन गर्नुपर्ने अर्को कुरा के हो भने आजको युग विज्ञानसंग जोडिएको छ । हरेक कुरा क्षणभर मै परिवर्तन भइरहेको हुन्छ । जस्तै यहां आज सत्य भनिएको कुरा अर्को दिनको उज्यालो नहुदै उत्ता असत्य सावित भइसकेको हुन्छ । यस्तो समयलाई क्षण क्षणमा देख्न,जान्न र वुझ्नु पर्ने हुन्छ । यदि यी कुराहरु ओझेलमा परे भने हामी आदिम भइसकेका हुनेछौं । म उहिले लेख्थे,अहिले लेख्छु भन्नुमा दुइवटा युगको प्रतिविम्व पाउछौं । युग र चाहाना अनुरुप कुनै पनि सृजना पस्कन सकिएन भने पाठकहरुको मनलाई आफु तिर फर्काउन कहिले पनि सकिन्न । र त्यसो गर्नु आफ्नै समयको वर्वादी मात्र हुन जान्छ । समयको परिवर्तन संगै मान्छेको मनस्थिति पनि परिवर्तन भएर जाने भएकोले यात्रा पनि सोही वमोजिम तय गर्नुपर्ने हुन्छ । किनकि आजको युग भन्नु नै परिवर्तनको अर्को पाटा हो । वास्तवमा साहित्यमा पनि त्यस्तै नौलो कुराको आभाष हो ,उपज हो । जहां हामी कलमको सहाराले विचारको सुदुर यात्रामा भावना डोर्याउदै हिड्छौं । यसरी निरन्तर निरन्तर लागी परे निश्चय नै गन्तव्यमा पुग्न धरमराउनु पर्दैन । कलमको यात्रा भनेको विचार र विवेकको यात्रा हो । जति लेख्दै गयो उति लेखाइहरुमा नौला क्षितिजहरु देख्दै गइन्छ । जति क्षितिज पार गरे पनि अन्तिम क्षितिज भने कहिल्यै छुन सकिन्न । त्यसैले त मैले एउटा साहित्यकार वन्नलाई सारा जिवन नै होम्नुपर्छ भनेको हुं । साहित्यमा अनेकौ विचार र वादहरु हिजो प्रतिपादन भए आज हुदैछन् भोलि हुदै जानेछन् । अङगीकार गर्नु हाम्रो चुनौतिपूण कार्यहरु हुन् । कुन केहो - कस्तो हुन्छ - भन्ने छुट्याउनु हाम्रो कर्तव्य पनि हो । भनिन्छ साहित्य समाजको दर्पण हो । मानव जिवनको हरेक पक्षलाई समेट्ने हुदा साहित्यमा घण्टौं डुवुल्की मार्छन पाठकहरु । यदि भाषामा साहित्य नहुनु हो भने भाषा मरुभूमिको वालुवा जस्तै हुन्छ । साहित्य भाषाको रुपरङ हो, सुन्दर छटा हो जसको चमक हामीले अध्ययन गरेर ज्योतिर्मय भएको पाउछौं । जहां हामी वाचेका छौं त्यो साहित्यकै आसपास हो । जिवन र जगतलाई विर्सने हो भने त्यहां शुन्यता वाहेक अरु केही कल्पना गर्न सकिन्न । साहित्य एउटा माध्यम हो रंगीन दुनियालाई पोत्ने । त्यसैले साहित्य हाम्रो जिवन हो जहां हामी वाचेका हुन्छौ ।

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

विचार

2007-02-26T19:38:00.000-08:00

विचार भन्नाले साधारण रुपले परिभाषित गर्ने हो भने मनन चिन्तन अथवा सोच नै हो । अव यसलाई समालोचकीय दृष्टिकोणले विश्लेषण गर्ने हो भने यसका अनगिन्ति अर्थहरु लाग्न सक्छन् तर विचारलाई म आफ्नै साधारण वा विचारको रुपमा प्रस्तुत गर्न लागिरहेको छु । दिन प्रतिदिन भावनामा टुसाएका कलिला विचारहरुलाई सुनियोजित विचारमा वा पूर्णकालीन रुपमा बाचिरहोस्,उभिरहोस् भन्ने चिन्तन सदैव गरिरहन्छु । अन्तत त्यो विचार वन्न नपाई फोस्रो सोच भएर जान्छ , मिथ्या कल्पना वनेर गुज्रन्छ । मानौ फोस्रिएको धान जस्तै दाईंमा नाङलोले हम्काउदा स्वत उडीजाने भूस जस्तै हुन्छ । तर पनि कुनै दिन यसले एउटा स्वरुप लिन्छ नै भनेर विचार प्रति अझ आकषिर्त वन्छु अनि समाहित हुन्छु । जस्तो सुकै साधारण किन नहोस् कटिवद्ध वन्छु अनि विचारलाई उचालेर शिरमाथि उभ्याउन खोज्छु तैपनि हृदयको कुनै कुनामा हीनता वोध पलाई रहन्छ । किनकि म जस्तो र्सवसाधारणको विचार कस्ले अनुसरण गर्ला भनेर । फेरि अर्को दिन नयां नया वनेर उदाउछ ती दिनहरु संग नुतन विचारहरु जन्मन्छन् हुर्कन्छन् अलौकिक वनेर स्पर्श गर्छन अनि मनहरु त्यसै त्यसै झंक्रित हुन्छन् तव आत्मा विश्वासले आकाश छुन खोज्छ । आखिर त्यो मलाई मात्र हुन्छ कि अरु सवैलाई पनि हुन्छ भन्ने जान्नको लागि एक दिन मेरो घनिष्ट मित्रलाई खानपीनको व्यवस्था गरी छलफल गर्ने विचार गरे । सोही वमोजिम एकदिन मित्रलाई गफसफ गर्ने निवेदन पेश गरे वहा”ले पनि मेरो निमन्त्रणा स्वीकार गरेर घर दलान मै उपस्थित हुनु भयो । खानपीन भए पश्चात यो विचारका विचारणीय पक्ष वा विचारणीय विषय वस्तु पस्कने कि नपस्कने द्धिविधामा परे । किनकि पाहुना डाकेर उसलाई थाहा नभएका कुरा एक्कासी लाद्दा उ मवाट नराम्रो पनि हुन सक्छ भनेर मैले उक्त विषय वहां माथि खन्याउन सकिन । तर अचानक पाहुनावाट नै नौलो विचार सम्वन्धिको वीजारोपण भए पछि मलाई अजिंगरको आहारा दैवले जुराउछ भने झै भयो । आफुले जानेको र सोचेको विषयलाई तेर्स्याउन पाइने भइयो । नभन्दै मेरो वोल्ने पालो आएपछि विचार भनेको के हो त - भनेर सोध्ने मौका उम्काइन । जस्ले उसलाई निधार खुम्च्याउन वाध्य गरायो । केही क्षण पश्चात उसको मुहारमा एक्कासी रोशनी छाएर आयो । शूरुमा मलाई निक्कै आतेस लागेको थियो तर उस्को मुहार चम्किलो भएर आए पछि पाहुना वोलाउनुको फाइदालाई सम्भिmन पुगे । विचारको परिभाषावाट उसले शुरु गरेको रामकहानी अन्तमा फाइदा वेफाइदासम्मको कुरा निस्केर छाड्यो । यति कुरा मलाई थाहा भयो कि विचार ठूलो होस् वा सानो होस त्यो वास्तवमा महान् हुन्छ । त्यसपछि म विचार कै विषयलाई वहस वनाएर म निक्कै हुर्रिएर भौतारए । किनकि विचारश्रोतले सर्वसाधारण मान्छे भए पनि मार्क्स ,लेलिन अथवा प्रकाण्ड विद्धानहरुसंग तुलनीय हुन पाइने भो भनेर यर्सथ कि तिनीहरु पनि कुनै वेला हामी जस्तै र्सवसाधारण नै थिए । यसरी महत्वकांक्षा पाल्ने काम त भयो तर कस्तो विचार प्रभाह गर्ने वा सम्प्रेषण गर्ने कुरा चाहि” फसादीमा पर्यो । महत्वकांक्षाको पछाडि ठूला पहिरो देखा पर्यो । आफैमा केही विचार नआउने पनि होइन तर त्यो महान् व्यक्तिहरुको विचारसंग सम्वन्धित के कति छ अथवा कस्तो हुनु पर्दछ भन्ने कुरा त जान्नै पर्यो । त्यसैले पुस्तकालय धाउने विचार गरें । यसैको सिलसिलामा विभिन्न विचार र चिन्तनका कितावहरुमा आंखा डुलाउन थाले । आंखावाट जव मैले मस्तिष्कमा पढेका कुराहरु फिजाउन थाले तव ती व्यक्तिहरुको विचार,मनन,चिन्तनमा मेल भए पनि ब”ाकी सवै कुरा वेमेल भएकोले असहमत हुन पुगे । अव आफै विचार गर्नुहोस् न हामी सवै एक प्रकारले र धेरै जसो गाउंले जीवनवाट उठेका हुनाले पहिलो विचार के हुन्छ होला । व्यवहारलाई सपार्न श्री सम्पति जोड्न र साधारण एशियाली मापदण्ड को जीवन यापन गर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने हो । वैज्ञानिकहरुको विचारहरु,आविष्कारहरु समय समयमा धेरथोर तपाईहरुले अध्ययन गर्नु भएकै होला । उनीहरु भन्छन् माथि आकाशमा वस्न पाए हुन्थ्यो ताराहरुसैगै खेल्न पाए हुन्थ्यो भन्ने । कहांको आकाशको कुरा कहांको साधारण घर व्यावहारको कुरा अन्तराल भन्नु नै यही हो ।अचानाक हि”ड्दा हि”ड्दै दोवाटोमा अर्का परिचित मित्रसंग जम्का भेट भयो । वहांसंग सन्चो विसन्चोको कोसेली आदान प्रदान गर्दा गर्दै विचारकै कुरा हुन थाल्यो । उहां भन्नुहुन्छ विचार सुनियोजित हुनु पर्छ , जसले आजका भ्रष्ट विचारहरुलाई परास्त गर्नु पर्छ र नौलो समाज निर्माण गर्नको लागि जोसिला कदमहरु चाल्नु पर्छ । जहां हामी सुरक्षित हुन्छौ. र धरती जगमगाउछ, हो त्यस्तो विचारको अवधारणा लिनुपर्छ भन्दै उ आफ्ना काम काज तिर मोडियो । म साथीको शव्दहरु केलाउदै त्यसलाई समाजमा कसरी लगानी गर्ने त भन्दै विचारमग्न भए । कहिले काही” सोच्छु त्यस्तो फोस्रो विचार त हाम्रा देशका महान नेताहरुले अशिक्षित समाजमा वकी रहेकाछन् । लाग्छ यस्तै विचारले नै होला हाम्रो देश र समाजले दुर्गति ब्यहोरीरहेको नत्र भने र्सुइजरल्याण्ड फोटोकपी देश नेपालले किन सोमालियाको दुख वेहार्नु परिरहेछ । यी सारा कुरा सोच्दा सोच्दै कहिले पागल त भैसकेको छुइन भनेर आफैलाई शंका गर्छु । एकताका कुरौटे दार्शनिक सुकरातलाई पनि मानिसहरुले पागलको पगरी ओढाएका थिए तर उनले सत्य प्रति गरेको वकालत आजको आधुनिक भन्दा उत्तरआधुनिक युगले सहजै स्वीकार्दछ । त्यसैले सुकरात विचारहरु आजसम्म अस्तित्व रहेकाछन् । हो म पनि त्यस्तै ठान्छु विचार सत्य,अजर,अम्मर साश्वत र सर्वाङगीण हुनु पर्दछ । यदि त्यसो भएन भने आदीम नै ठहरीने छौ । अव विचारणीय पक्ष के छ भने दुरदर्शिताको हिसावले मान्छेमा प्रत्यारोपण गरिने जुन सङलो विचारहरु छन् ती भ्रममा रोपिनु हुन्न । समाजमा यसरी विश्लेष्ण हुनु पर्यो कि आजसम्म पछाएर हि”डेका वाटाहरु कुनै न कुनै विचारवाटै प्रेरित छन् ,प्रेरित हुनु पर्दछ । विचार एउटा पथ न हो जहा” हामी हिडिरहेका हुन्छौं । पछ्याइ रहेका हुन्छौं । विचारमा श्रृजना पक्ष हुन्छ त्यसैले त रमणीय संसारको आभा हेर्न पाउछौं । तर विचारमा सृजना मात्रै हुन्छ भन्न नमिल्ने रहेछ किन कि विचारले आघात पनि जन्माएको छ । पहिलो र दोश्रो युद्ध गराएको छ, मृत्यु फैलाएको छ व्युझाएको छ । यी हुन् विचारको दुर्घटना वा विचारको दुर्गति जसले निर्दोष मान्छेको जीवन हरण गरीदिन्छ । समयको कालचक्रले निम्त्याएको भयानक पलहरु हुन् । प्रकृतिसंग जति नै जुझ्न खोजे पनि आखिर त्यो अपार हुन्छ चाहेमा उसले नियंत्रणमा लिएरै छाड्छ । विचारहरुको बेमेल यस्तै कालो क्षणहरु निम्त्याउछ । आजै हामी त्यस्ता सानातिना युद्धहरु व्यहोरी रहेकाछौं, देखिरहेका छौ । ती सारा विचारहरुको रंग नमिल्नु हो । वास्तवमा विचारले नै युद्ध र शान्तिको दुइ पाटा वोकेको हुन्छ । अव हामीले लिनु पर्ने विचार चाहि” के हो भने जहां सदैव शान्ति स्थापना गरिराख्ने हो भने विध्वंसका पक्षहरु कहिल्यै निम्त्याउन हुन्न । विचारहरु यही पक्षमा हातेमालो भइदियो भने दुर्गतिलाई सहजै परास्त गर्न सकिन्छ । र त्यो नौलो समाजले सहजै स्विकार गर्दछ । जहां अरुलाई वजार्ने मात्र होइन खुड्किला पनि चढाउदै लाने सहयोगी विचार पनि बाच्नु पर्छ । मैले मान्छेहरुको हृदय पुस्तकालयवाट, विचार पुस्तकालयवाट पल्टाउन खोजेको पाना पनि यही हो । मैले तपाईहरुको समक्ष सगरमाथा झैं उभाउन खोजेको मेरो महान विचार पनि त्यही हो ।

हाङयुग र ककफिक मन्थन

2007-02-26T19:26:00.000-08:00

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

जुलाई १३,२००५ तदनुसार भानु जयन्तिको अवसरमा श्रृजनशील अराजक कवि हाङयुग अज्ञातद्धारा लिखित नया कृति ककफिक कविता संग्रह नेपाली साहित्य परिषद हङ्गकङ्गले प्रकाशन तथा विमोचन गरे पश्चात पुनः गएको अगष्ट २ मा लेखक संघ हङ्गकङ्गको आयोजना र मिसाल प्रतिष्ठान हङ्गकङ्गको प्रायोजनमा ककफिक मन्थन कार्यक्रम वुद्धिजीवी, साहित्यकार र पत्रकारहरुको उपस्थितिमा भव्यताका साथ सम्पन्न भयो । साविकै ढंगले गरिएको मन्थन गोष्ठिमा मैले पनि सहभागी हुने अवसर पाएको थिए । यस्तो प्रकारको साहित्यिक मन्थन बेला बेलामा भइरहन्छन् हङ्गकङ्गमा तर मेरो लागि भने पहिलो उपस्थिति थियो उक्त मन्थन कार्यक्रममा । यहांको व्यस्त र महङ्गो समयसंग बांडिदा चुडिदै कतिपय महत्वपूर्ण कार्यक्रमहरु त्यसै छाड्नु पर्छ कहिले कहि । मनले चाहेर मात्र नहुने समय र परिस्थितिको अनुकुलता पनि मिल्नै पर्यो । तब मात्र भन्या ठाममा पाइला पुग्छन् । ककफिक मन्थनमा पुगियो संयोगवश । त्यहा“ पाल्ने निम्तालुहरु प्राय ह्याङ्गओभर भएका थियौ रातभरिको काम र अनिंदोले । के गर्ने परिस्थितिको अनुहार नै यस्तै छ । सम्झनु पर्यो जिउनुको विवशता । हो, त्यस्तै क्षणहरु स“गको बावजूद पनि ककफिक मन्थन गरिएको गन्थन खोल्दैछु यहां । चाख लाग्दा छन् मन्थनमा मथिएका कुराहरु र सान्दर्भिक पनि, सायद त्यसैले कलम चलाउन हौसिएको हुनुपर्छ म । किन हौसिए भनेर सोध्नुभयो भने म एकै सासमा उत्तर दिनेछु कि ककफिक भनेर । कहिल्यै नसुनिएको अनौठो शब्द के होला अन्दाज गर्नुहोस् त - अरु केही नभएर लिम्बू भाषाबाट ल्याइएको नाम हो चराको ककफिक । जस्लाई नेपालीमा काकाकुल पनि भनिन्छ । मन्थन स्थलमा लिम्बू भाषीहरु पनि अनभिज्ञ भएको कुरा प्रष्टै थाहा हुन्थ्यो किनभने ककफिकको शाब्दिकर्थ कवि स्वयम्लाई सोधिंदै थियो । कविले एक्कासी कविता संग्रहकै नाम राखी दिनु भएको हुनाले यस्तो भ्रम हुन गएको मात्र हो । जे होस् ककफिकको शाब्दिक अर्थ बुझे पछि चाहि“ सबैको अनुहारमा आश्चर्य भाव मेटिएको पाए । नबुझ्नुबाट बुझ्नु पनि खुसी कै कुरा रहेछ । हङ्गकङ्गमा बचेखुचेको समय पनि दिनचर्याले सप्पै निलिदिन्छ तर साहित्य जोड्ने हातहरु भने झनझन बलिया हुदैछन् । यसलाई मुल्याङ्कन गर्ने हो भने यो टापु उर्वर झैं लाग्छ साहित्य सिर्जनाको लागि । किनभने हङ्गकङ्गको बलवान समयलाई पछारेर कलमकर्मीहरु शब्दमा भावना जोड्न र बिचार रोप्न सफल भएको देख्दा यो पंक्तिकारलाई बडो गजब लाग्छ । र मेरो मनले पनि यस्तै बन्नुपर्छ भन्छ साहित्यकारहरु । अरु ठाउमा हेरेर हङ्गकङ्गमा साहित्यको फसल निक्कै सप्रिएको छ । यसरी उर्वर हुनु हामी हङ्गकङ्गगे नेपाली भाषीको लागि मात्र उपलव्धि होइन देश कै गौरव हो । यही गौरव र उपलव्धिको ज्वलन्त उदाहरण ककफिक कविता संग्रहलाई लिन सकिन्छ । त्यस पछिका अर्का जीवन्त उदाहरणहरु हुन् मीठू र पाहुर । प्रतिवद्धता भयो भने बिचारहरु सुस्ताउदैनन् यो यही माथिका कृतिहरुले प्रमाणित गर्दछ । यस्तै प्रतिवद्धताको उचाइमा हुनुहुन्छ कवि अज्ञात । यहि विचारको उचाइ वोकेर नै होला उहाहरुले हांक्नु भएको साहित्यिक आन्दोलन, साहित्यक आग्रह एउटा अध्यय वनि सक्यो नेपाली साहित्यिकासको । अव श्रृजनसील अराजकता लेखिएन भने त्यो इतिहास अधुरो वन्छ । यसरी निर्माण भएको इतिहासलाई हामीले नजिकवाट वुझ्नु पर्छ,जान्नु पर्छ किनकि उक्त विषय वस्तु हाम्रो आवश्यकता वनि सक्यो । हाङयुगसंग मेरो चिनजानी धेरै पुरानो होइन हङकङ आगमन पछि नै हो तर पत्रपत्रिकामा पढिसकेको नाम हुनाले पहिलो भेट नै पुरानो जस्तो भयो । हङकङको आई.डी. नै सा“घु वन्यो घनिष्टताको र अरु धेरै साथीहरुसंग पनि त्यसरी नै जाडिदैछ घनिष्टताको सांघु । यस्तै भेटमा मैले भनेको थिएं हाङयुग जीलाई यो हङ्गकङ्ग टापुमा आएर कलम विसाउने काम गर्दै नगर्नु होला र विरलै भेटघाट हुदा पनि यस्तै शव्दहरु दोहोर्याई रहे । अन्तमा वर्षदिन नबित्दै ककपिक कविता कृति हात लाग्यो । सम्झे मेरो वोली पुरा भएको हो कि- तर त्यो एउटा संयोग मात्र हो । खासमा कवि परिश्रमी र प्रतिवद्ध भएर नै कृतिले जीवन पाएको हो । हाङयुगको काम देखे पछि मलाई के लाग्यो भने वहां एउटा गतिशील समय हुनुहुदोरहेछ र जनजातिहरुको आवाज पनि । हामीले यहां समय कहांवाट आउछ र कता जान्छ भन्ने कुराको अन्दाज गर्न नसकि रहेको वेला हाङयुगले भने मजैले समय नापिरहेकाछन् । त्यसैले होला हङकङ अग्लो विल्डिङ आई.एफ.सी. झै अग्लिएर उभेको पाउछु तपाई हाम्रो सामु । यो त मेरो सानो मूल्यांकन मात्र हो अव मन्थन कै विषयमा अलिकति ढल्किउं । कुनै पनि कृतिकारले आफ्नो कृति पस्कि सकेपछि त्यसको मन्थन गरेन भने कृतिले जीवन पाए पनि कर्तव्य नपाए जस्तो आभाष हुदोरहेछ । हिजो अस्तिको ककपिक कृति मन्थन कार्यक्रमले त्यस्तै महसूस गरायो मलाई । मन्थनको सवै भन्दा राम्रो पक्ष के रहेछ भने पाठक र लेखक वीच सुझाव र प्रतिकृयाको भावना जोड्ने वलियो पुलको निर्माण हुदो रहेछ । फलदायी नै हुन्छ दुवै पक्षको लागि किनभने पाठकले विषय वस्तुसंग घोलिन पाउछ भने लेखकले पाठकको प्रतिकृया । विज्ञानले पनि यही कुरा प्रमाणित गर्दछ कि क्रिया र प्रनिकृया विना नया वस्तुको निर्माण हुन्न भनेर । यहां त्यही नया कुराको आभाष भएर नै मन्थनको गरिएको हुनु पर्छ । वास्तवमा कृतिले वोकेका र भन्न खोजेका कुराहरु वुझ्नु र वुझाउनु पाउनु नै मन्थनको केन्द्रिय तत्व रहेछ । सो मन्थन कार्यक्रममा हाङयुग अज्ञातले भन्नु भएको थियो -मान्छे जस्तै कविता हुनु पर्यो मेरा कविताहरु म जस्तै छन् अनि मेरो कविताको आवाज च्याव्रुङ -ढोल) वजाउदा निस्कने आवाज जस्तै हुन्छ । वास्तवमा हाङयुगका कविताहरुमा प्रवेश गर्ने हो भने लेखकको अनुहार मात्र होइन हाम्रा विम्वका तमाम अनुहारहरु देखिन्छन् । कविताको आवाजमा च्याव्रुङ मात्र होइन मुन्धुम फलाकेको पनि सुनिन्छ । यस्तै अनुहार र आवाजहरु प्रतिविम्ति गर्नु नै शायद सृजनशील अराजकता हुनु पर्दछ । वहाहरुले हाक्नु भएको साहित्यिक आन्दोलनको पांच मन्त्र हंगकंगका पाठकहरु समक्ष निक्कै अगाडि प्रस्तुत गरी सक्नु भएको छ एभरेष्ट साप्ताहिक मार्फत । त्यसैले कतिपय पाठकहरुले अध्ययन गरेर गहिरो चिन्तन पनि गर्दै हुनु हुन्छ होला । मेरो मस्तिस्कमा भने मन्थन कार्यक्रमले नया कुराको प्रत्यारोपन गरेर दीर्घकालीन छाप वसालेको छ जस्ले मलाई घच्घच्याइ रहेछ त्यही कुरा लेख्न । नेपाली साहित्य लेखनको मूलधारवाट अर्को मूलधार निर्माण गर्न जुटेको यो सृजनशील अराजक समूहले निक्कै लामो फड्को मारी सक्यो । जे होस त्यही कुराको वैचारिक दृष्टि वोकेर कंक्रीटहरुको जंगल हंगकंग प्रवेश गर्नु भएको छ हाङयुगले । पक्कै पनि वहांले आफ्नो प्रभाव समस्त लेखक तथा पाठक वर्गमा पार्नु हुने नै छ । ककपिक मन्थनले हाङयुग र वहांका कृतिहरुलाई वुझ्ने अवसर पाएकाछौ समष्टिमा भन्ने हो भने थेप्चो विम्वसंग सम्वन्धित छ परिलक्षित छ सृजनशील अराजकता । त्यसैले सारा कुरा वुझ्नुमा र वुझाइमा छ । अन्तमा हाङयुग अज्ञातद्धारा लिखित अन्य आउदा नविन कृतिहरुमा पुन मन्थन गर्न पाउ भनी कामना गर्दै कार्यक्रम स्थलवाट वाहिरिदा कामको वोझ र अनिदोले गह्रुगो भएको टाउको चंगा भइसकेको थियो ।

-----------------------------------------अन्य लेखहरु । मुख्य पृष्ठ जान

विभिन्न हाइकुहरु

2007-02-26T19:04:00.000-08:00

-------------------------------------------------------------- मुख्य पृष्ठ जान
१.
खोज्छ सपना
पृथक यात्रा रोजी
प्रकाश के.सी.
वाकी हाइकुहरु.................

-------------------------------------------------------------- मुख्य पृष्ठ जान

स्रष्टाहरुको नाममा हाइकुहरु

2007-02-26T17:40:00.000-08:00

१. खोज्छ सपना --------२. जिजीविषामा ----------३. तारीफ गर्छ
---पृथक यात्रा रोजी -------प्रदिप कन्दङवाले ---------हाइकु लेख्नेलाई
---प्रकाश के.सी. -----------उधिन्छ कथा--------------भोगेन एक्ले
--
४. एच्के नेपाल ---------५. जिवन होम्यो ---------६. दुनिया खिच्छ
---सिर्जना हो उनको--------गीत र संगीतमा --------हुम्काइ र मौइसी
---पशन तमू --------------दिनेश सुव्वा ------------अम्वु गुरुङ्ग
--
७. छापाखानामा --------८. हङकङमा -------------९. समय वित्यो
---धेरै भो रमाएको -------चर्चा छ भयवाद ---------टंक सम्वाहाम्फेको
---किसन राई -------------देश सुव्वाको ------------कलम वोकी
--
१०. किताव लेख्छ ------११. अंकल भन्छ ---------१२. गीतमा रम्छ
----वन्दुकको नालमा ------ राई चन्द्र दुमीले ---------रामकृष्ण वान्तावा
----गणेश राई -------------लेख्दा गन्थन ------------समय छोपी
--
१३. परदेशमा ---------१४. आयामी कवि
----हाङयुग अज्ञातले ----- उ वैरागी काइला
----टिप्छ कविता ---------पुरानो वाघ

सम्पर्क

2007-02-25T21:12:00.000-08:00

email address
tankasubba@msn.com
tankasubba@gmail.com

Mailling address
Winfield Building
10/F,Flat-G
847 Canton Road
Yau Ma Tei,Kowloon
Hongkong

पारीवारीक तस्बिरहरु

2007-02-25T20:37:00.000-08:00

मनोभाव आधुनिक गीतिसंग्रहको आवरण पृष्ठ

2007-02-25T17:35:00.000-08:00

टंक सम्वाहाम्फेव्दारा रचित तथा दिनेश सुव्वा बाट संगीतवद्घ आधुनिक गीति संग्रह मनोभाव

----------------आवरण सज्जा - सुरोज श्रेष्ठ
_______________________________________________________
टंक सम्वाहाम्फे . . . दिनेश सुव्वा . . . . मात्रीदीप रार्इ . . . . कमला लिम्वु
. . .
रचनाकार . . . . . . . संगीतकार . . . . . . निर्माता . . . . . . . निर्माता
________________________________________________________
----मनोभाव आधुनिक गीति संग्रहमा स्वर दिने गायक गायीकाहरु
________________________________________________________
दीप श्रेष्ठ . . . . . . . प्रकाश श्रेष्ठ . . . . उदय सोताङ्ग . . .राजेश पायल राइ
. . .
पवित्र सुव्वा . . . . रामकृष्ण ढकाल . . . ज्ञान सुव्वा . . . कृष्णभक्त रार्इ
. . .
रोशन गरुङ्ग . . . . . यम बराल
.
_________________________________________________________
मनोभाव गीतिसंग्रहका म्युजिक भिडियोहरु
_________________________________________________________
१.वषन्तको आगनीमा ।------------। २.शान्ति आव्हान गीत
_________________________________________________________
शान्ति आव्हान गीतका लागि निर्माण तथा सम्पादन सुरज श्रेष्ठ

मनोभाव आधुनिक गीति संग्रहका गीतहरु

2007-02-09T00:28:00.000-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
______गीतकार टंक सम्वाहाम्फे/संगीतकार दिनेश सुव्वा
_________________________________________________________
१ . जीवन के हो
स्वर - रामकृष्ण ढकाल

जीवन के हो भनी किन सोध्छौ मलाई
आफै भोगीरहेछौ जीवनलाई
जसले बुझेको छ बिश्वासलाई
परिभाषा त्यसैले जानेको हुन्छ जीउनलाई
--
खोजी हिड्छन् कति यहा जीवन पाउनलाई
रोजी हिड्छन् कति यहा गुलाव टिप्नलाई
तर फुलको काढा कस्लाई थाहा-
टिप्न खोज्दा घोच्छ यहा
--
प्रेम के हो भनी किन सोध्छौ मलाई
आफै खोजी रहेछौ सुवासलाई
जस्ले बुझेको छ भावनालाई
अङ्गालोमा त्यसैले पाएको हुन्छ प्रेमलाई
--
कल्पि हिड्छन् कति यहा माया पाउनलाई
तड्पी हिड्छन् कति यहा यौवन साट्नलाई
तर प्रीतको घाउ कस्लाई थाहा-
सम्झि ल्याउदा दुख्छ यहा
--
दुख के हो भनी किन सोध्छौ मलाई
आफै कुल्चि रहेछौ वेदनालाई
जस्ले टारेको छ अभावलाई
यथार्थमा त्यसैले पाएको हुन्छ जीवनलाई
__
२. लाज लाग्छ
स्वर - सुक्मित गुरुङ्ग

लाज लाग्छ किन किन आजभोलि मलाई
यौवन फूल्यो आफै भित्र सुनाई दिउ कस्लाई
ए साथी लौ न मलाई चाहानाले पा-यो बर्वादी
धकधक गर्दै वढ्ने धड्कनले पा-यो आपत्ती
--
डाडा माथी नाचु भने आखाहरुले देख्छन्
वनभरी गाउ भने भाकाहरुले सुन्छन्
कता जाउ कसो गरु लागि रहन्छ मन
चुपचाप बसु भने पनि कुत्कुत्याउछ झन
--
फूल टिपी हिडु भने मायाहरुले भेट्छन्
एक्लै कतै बसु भने सुन्यताले सोध्छन्
के के देखु कसो भनु लागि रहन्छ मन
चालमारी लुकु भने पनि झस्काउछ झन
__
३.सोच्दा यहा
स्वर - दीप श्रेष्ठ

सोच्दा यहां सारा संसार आफनै जस्तो लाग्छ
जीउनु पर्दा भने एक्लै हुनु पर्दोरहेछ
देख्दा यहां सारा संसार राम्रै जस्तो लाग्छ
भोग्नु पर्दा भने एक्लै दुख पीउनु पर्दोरहेछ
--
हेरीहिडे दुनियालाई अनेक थरी देखे
मीठा भन्दा तिता कुरा मैले धेरै सुने
छाती भरि चोट बोकी दुखहरु लेखे
दुख्नु भन्दा सहनु नै एउटै बाटो भेटे
--
ब्यथाहरु सहदा सहदै भावनालाई च्याते
नमातिउ भन्दा भन्दै प्याला भरी माते
खुशी हुदा कहिले काही दुख कुल्चि नाचे
आफन्तको नजर माथी चढ्दै झर्दै बाचे
___
४.माथी चडु हिउपहिरो
स्वर - यम वराल

माथी चडु हिउ पहिरो तल झरु तारेभीर
निष्ठुरीको मायाले पार्नु पारयो पीर
--
हासी खेली संगै बस्दा तिम्रै हुन्छु भन्थि
डाडा पाखा संगै डुल्दा कसम मेरै खान्थी
आफ्नै सम्झे उनको बोली झुट्टो रहेछ आखीर
निष्ठुरीको मायाले पार्नु पारयो पीर
--
बिर्सने पो हो कि भन्दा आगो छुन्छु भन्थि
मुङलान जाने दिन गन्दा विलौना नै गर्थी
आफ्नै सम्झे उनको माया झुट्टो रहेछ आखीर
निष्ठुरीको मायाले पार्नु पारयो पीर
___
५. दुखीयाको
स्वर - राजेश पायल राइ

दुखीयाको एउटा झुप्रो पहाडको गाउमा छ
मन रम्ने एउटा संसार त्यही ठाउमा छ
--
वारीवन पारीवन घुमी हिड्दा सधै रमाईलो
बर्खेझरी परे पछि घाम लाग्दा साह्रै घमाईलो
हासी खुशी दिन बित्छ यहा मेलापात धाउदा
तिर्खा मेटिन्छ नी उकालीमा जरुवाको पानी पिउदा
--
गाउ राम्रो ठाउ राम्रो यहा कोही हुन्न बिरानो
दोहोरीको भाका संगै भेटिन्छ नी मनको उज्यालो
नाची गाई दिन बित्छ यहा दाउरा घास काट्दा
दुख बिर्सीन्छ नी चौतारीमा चैतको हावा खादा
___
६ . चट्याङ्ग प-यो
स्वर - कृष्णभक्त राइ

चट्याङ्ग प-यो आघातको आफ्नै शिर माथी
दुख पर्दा साथ दिने कोहि हुन्न साथी
--
यति धेरै मानिसमा
मेरै मात्र दुख्ने छाती कहिले होला जाती
यति धेरै चाहनामा
मेरै मन जल्छ सधै किन होला राती
--
बर्षात भयो आपतीको आफ्नै जीत माथी
रुनु पर्दा साथ दिने कोहि हुन्न साथी
--
यति धेरै भावनामा
मेरै आत गल्छ यसै किन होला आती
यति लामो जिन्दगीमा
मेरै सामु र्छाई दिन्छ कहालिदो राती
--
पहिरो गयो बिपतीको आफ्नै भाग्य माथी
जीउनु पर्दा साथ दिने कोहि हुन्न साथी
___
७.बषन्तको
स्वर - पवित्र सुव्वा

बसन्तको आगनीमा काइली बोल्यो की
लुकी छिपी फुलबारीमा माया बोल्यो की
मुरलीको भाकैमा रनबन गुन्जियो की
सपनीमा ह कि बिपनीमा कोही हास्यो की
--
यौवन फुल्यो आफैभित्र हास्न थाल्छ यो मन
मायालु हो कि झझल्को हो कति अनौठो क्षण
काउकुति लाग्न थाल्यो मलाई आफै भित्र काहा
देखिन्छ नी चारैतिर हर्राई जाने छाया
--
यो मन खुल्यो बतास संगै उड्छ वर पर
पीरती हो कि बैश पो हो छैन यसको भर
बाडुली लाग्न थाल्यो मलाई सुन्ने कसले यहा
सुसेलीको भाकालाई खोज्ने मैले काहा
___
८.आजकालको
स्वर - ज्ञान सुव्वा

जकालको समय पनि कस्तो कस्तो
बजारको भाउ भन्दा पनि माया सस्तो
--
नपाउनेलाई केहि छैन कसैलाई अङ्गालो धेरै
नहुनेलाई नाता छैन कसैलाई साथ धेरै
साचो माया लाउनेलाई भाजो हाली दिन्छ
फूल जस्तो वाचालाई कुल्चि अन्तै जान्छ
--
प्रेमीलाई थाहै छैन ख्यालैख्यालमा वाचा बाध्ने
लजाउने बातै छैन पहिलो भेट माया गास्ने
हासो यहा पाउनेलाई इर्श्या गरी दिन्छ
वनावटी प्रेमलाई सवले साचो ठान्छ
___
९. ढुङ्गा कस्ले हान्यो होला
स्वर - रोसन गुरुङ्ग

ढुङ्गा कस्ले हान्यो होला शान्त मनको तलाउमा
फुल कस्ले राख्यो होला प्रीती भाक्ने देउरालीमा
--
बोलाए झै लाग्छ कता कता आज भोली कसैले
जिस्क्याए झै लाग्छ एकान्तमा मन खोली उसैले
छाया प-यो निर्दोषीको कुल्चु भने पाप लाग्ने
चाह बढ्यो पीरतीको बिर्सु भने याद बढ्ने
--
झस्काए झै लाग्छ मलाई कोही आई निदरीमा
तडपाए झै लाग्छ उर्लि आउदा हरेक सम्झनामा
घाउ लाग्यो मोहनीको फुकाउ भने ब्यथा बढ्ने
प्रीती बस्यो अन्जानको सझाउ भने बात लाग्ने
___
१०. हे चरी
स्वर - प्रकाश श्रेष्ठ

हे चरी भुरुरु उडि पु-याई देउ है यो शन्देश
नौ डाडा पारी तिम्रो खसमले सम्झेछ भनेर
हे चरी भुरुरु उडि लगि देउ मनको ब्यथा
समुद्र पारी तिम्रो प्रीयतम्ले सोधेछ भनेर
--
मन थियो तिमी संग जुनि जुनि बाच्ने
आशा थियो तिमी संग हासी हासी नाच्ने
हुरी चल्यो बिवशताको उडाइ लग्यो टाढा टाढा
बाढी चल्यो बाध्यताको बगाई लग्यो कता कता
--
नाता थियो तिमी संग जनम जनम रहने
माया थियो तिमी संग युगौ साची राख्ने
आधी चल्यो बिछोडको पारी दियो एक्लाएक्लै
छाल उर्ल्यो बेदनाको दुखाई दियो मुटु भित्रै
___
११.शान्ति
स्वर - उदय सोताङ्ग

वुद्धम् शरणम् गच्छामी
शरणम् शरणम् शरणम्र्
धर्मम् शरणम् शरणम्
शान्ति शान्ति शान्ति शान्ति
--
अव हामीले त्याग्नु पर्छ युद्ध र क्रान्ति
सवै मीली बिश्वमा फैलाउनु पर्छ शान्ति
देश शान्ति विश्व शान्ति शान्ति शान्ति
--
युद्धले होईन प्रेमले जित्नु पर्छ मानिसलाई
रगतले होइन अहिंसाले पोत्नु पर्छ संसारलाई
सवै मान्छे एउटै हो रगत सवको रातो हुन्छ
फूलरुपी जीवन हो फूल्न सवले पाउनु पर्छ
--
घृणाले होइन श्रद्धाले जित्नु पर्छ द्वेशलाई
द्वन्दले होईन मीत्रताले अंगाल्नु पर्छ युद्धलाई
धरती पुण्य भूमी हो माटो सवलाई प्यारो हुन्छ
आकाश साझा छानो हो मानवताको वास हुन्छ

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

गजलहरु

2007-02-06T19:34:00.000-08:00

-------------------------------------------------------------- मुख्य पृष्ठ जान
1.कस्लाई दिउ दोष
2.हेर्दा केहि
3.छोडी जाने
4.एक्लै थिए

-------------------------------------------------------------- मुख्य पृष्ठ जान

एक्लै थिए

2007-02-06T19:31:00.002-08:00

---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
एक्लै थिए यात्रा भरी लक्ष्यहरु वाधी
हिड्दा हिड्दै दोवाटोमा परिदियो साझ

वास खोज्दा घर छैन अध्यारो छ संसार
भौतारिदै रात वित्यो पाईएन साथ

आखा खोली दुनिया हेर्छु देख्छु सवै खुशी
आफु भने भोक प्यासै कामीरहन्छ आत

आफ्नोहरु जाली रहेछन् वाचौ कसो गरी
मरौ भने जीउनुको लागिरहन्छ मात

देख्नु र भोग्नु छ पुरा केहि हुने होईन
गर्छु भन्ने सपनाको ब्यर्थै लाग्छ खात
-
---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान

छोडी जाने

2007-02-06T19:31:00.001-08:00

---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
छोडी जाने मान्छेले इमान छोडी गए
जीन्दगीमा अव कस्को लिउ भर

आफ्नो भन्ने सवै यहा पराइ सरी भए
साथ दिने यहा को नै पो छ र

खुशी भन्दा आफन्तले चोट धेरै दिए
त्यसैले त आफ्नो कै लाग्छ डर

हासी दिने मान्छे रुदा टाढा हुदै गए
नजिकिन खोज्दा यहा वन्नु प-यो पर

जाली मान्छेको जालझेल मै दर्वार वने
दुखियाको यहा छैन एउटा लुक्ने घर
-
---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान

हेर्दा केहि

2007-02-06T19:30:00.001-08:00

---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
हेर्दा केहि देखिदैन खुल्ला छ आकास
अनायासै वाध्यताको ढुङ्गा खस्न पो के वेर

नाता गास्छन् सवले मैले पनि गासे
त्यहि नाता नै पासो भै वस्न पो के वेर

नजरले देखिदैन हृदयमा छाम्न सकिदैन
जाली मान्छेले गोमन झै डस्न पो के वेर

अलिकति हात दिए औलै निल्न खोज्छन्
वुइ चढ्न दिए मान्छेले टाउकै चढ्न पो के वेर

होईन्जेल सवै मान्छे पछि पछि लाग्छन्
नभए पछि त्यहि मान्छेले मोसो घस्न पो के वेर
-
---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान

कस्लाई दिउ दोष

2007-02-06T19:28:00.000-08:00

---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
कस्लाई दिउ दोष भाग्य खोटो हुदा
दुख जिलो गर्नै पर्छ दुनियामा वाची

भित्र कति दुख्छ वाहिर हासे पनि
हिड्नु पर्ने रित रहेछ दुनियामा नाची

खुशी फूल्छ कहिले कहि संयोगले गर्दा
त्यहि खुशी नै लगाउछन् दुनियाले आखी

लक्ष्यहरु हर्राई सके एक्लो भइ हिड्दा
खेल कति देखाउ मैले दुनियामा वाची
-
---------------------------------------- अन्य गजलहरु । मुख्य पृष्ठ जान

कोहि भर्छन्

2007-02-06T19:12:00.000-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
कोहि भर्छन् माना कोहि भर्छन् पाथी
कोहि हुन्छन् कुरा काट्ने कोहि हुन्छन जाती

हेर्दा जीवन उस्तै भए पनि
मन काहा हुन्छ र उस्तै
ढुंगा खोज्दा कहिले कहि
भेटिन्छ नि देवतै

दिल उस्तै हुन्छ भन्छन् सवले
खै काहा पाईएको छ र उस्तै
एउटा कुरा सोच्दा कहिले कहि
भई दिन्छ अर्कै
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

कोहि डुब्छन्

2007-02-06T19:11:00.000-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
कोहि डुब्छन् पानी भित्र कोहि ढुंगा माथी
दैवले जुराएको हुन्छन् थोरै भाग्यमानी

मान्छे एकै वाटो एउटै कोहि सुख पाउछन्
दिनरात उस्तै टेके पनि कोहि दुख ताप्छन्र्

कर्मको पाप हो या भावीको खेल
दुखियाको छाती माथी दुखै वन्छ भेल

आत्मा एकै रहर एउटै कोहि हासो पीउछन्
संसार उस्तै देखे पनि कोहि रोई जीउछन्

खुल्ला छ संसार कसैलाई जेल
दुखियाको छाती माथी दुखै वन्छ भेल
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

खोलीदिए हुन्थ्यो

2007-02-06T19:10:00.000-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
खोलीदिए हुन्थ्यो सानु दिलका ढोकाहरु
वुझीदिए हुन्थ्यो सानु मनका भाषाहरु
--
कति हिडे संग संगै पाइलाहरु मीलाई
कति रोए रुखो मनले हृदयलाई सीलाई
चलि रहयो यसै गरी विश्वासमा पहिरो
रोक्न खोज्दा छाती भित्र चोट परयो गहिरो
--
कति हासे संग संगै आशाहरु फूलाई
कति देखे सपनाहरु गई दियो विलाइ
लागि रहयो यसै गरी चाहानामा कुहिरो
मन भित्रै लागि रहन्छ रहरको ओइरो
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

डाडा माथी

2007-02-06T19:09:00.000-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
डाडा माथी वादलुले घामै छेक्यो कि-
सताई रहन्छ सम्झनाले माया वस्यो कि-

त्यो खोलाको सुर्साईमा तिम्रै गीत गाउछु
सपनीमा पनि सधै तिमीलाई नै देख्छु

एकै दिनको भेटघाट सम्वन्ध भो गहिरो
लागि रहन्छ किन होला चाहानाको ओईरो

त्यो झरनाको वहकाईमा तिम्रै प्रीत पाउछु
कल्पनीमा पनि सधै तिमीलाई नै भेट्छु

सुन्दर हाम्रो संसारमा जाने हो कि पहिरो
लागि रहन्छ किन होला रहरको धुइरो
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

कति चढे उकाली

2007-02-06T19:08:00.001-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
कति चढे उकाली कति झरे ओराली
कति वसे एकान्त कति पुगे विरानी
_
मुटु भित्र आगो वल्छ प्रेम संसार जल्छ
नसोचेको भाग्य माथी हुरी वतास चल्छ
कति चढे उकाली कति झरे ओराली
कति वसे एकान्त कति पुगे विरानी
_
मन संगै आशा टुट्छ अर्कै दुनिया वन्छ
नजानेरै माया गास्दा त्यसै पहिरो चल्छ
कति चढे उकाली कति झरे ओराली
कति वसे एकान्त कति पुगे विरानी
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

फुल हुं म वनको

2007-02-06T19:06:00.002-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
फुल हुं म वनको नलाए तिमीले ओइली झर्छु
पानी हुं म नदीको नरोके तिमीले वगी जान्छु

नपछ्याउन सक्छौ यी मेरा यात्राहरु
नसझाउन सक्छौ यी मेरा सपनाहरु

अधुरो भए भाग्य अधुरै जिवन वाची दिन्छु
पानी हुं म नदीको नरोके तिमीले वगी जान्छु

नस्विकार्न सक्छौ यी मेरा वाचाहरु
नगाउन सक्छौ यी मेरा गीतहरु

विरानो भए आफ्नो विरानै सम्वन्ध भई दिन्छु
पानी हुं म नदीको नरोके तिमीले वगी जान्छु
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

चुपचाप सहि वसे

2007-02-06T19:06:00.001-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
चुपचाप सहि वसे एकान्तमा आफ्नै पीडाहरु
पलपल पीइ रहे सुन्यतामा आफ्नै आशुहरु

वुझिदिने को होला चोट पापी संसारमा
लेखिदियो भावीले भाग्य यस्तो निधारमा

झनझन रोईरहे भावनामा दुख्दा घाउहरु
पलपल पीइ रहे सुन्यतामा आफ्नै आशुहरु

सम्भिदिने को होला दुख जाली दुनियामा
परीदियो छाया यहा दोष किन नजरमा

जसोतसो खपीरहे विपत्तीमा पोल्दा मुटुहरु
पलपल पीइ रहे सुन्यतामा आफ्नै आशुहरु
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

डाहा गर्छन्

2007-02-06T19:04:00.002-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
डाहा गर्छन् त्यसै पनि इर्श्या गर्नेहरु
जाली हुन्छन् त्यसै पनि माया साट्नेहरु

भित्र आगो वाली वाली वाहिर हासी दिन्छन्
त्यस्तै मान्छे आखा छली चोखो वनि हिड्छन्

वुट्टा भर्छन् त्यसै पनि दाउ खोज्नेहरु
जाली हुन्छन् त्यसै पनि माया साट्नेहरु

पर्राई संग हात जोडी आफ्नो वनि दिन्छन्
लड्ने लाई भिरवाट झनै ठेली झार्छन्

दानी वन्छन् त्यसै पनि छुरा वोक्नेहरु
जाली हुन्छन् त्यसै पनि माया साट्नेहरु
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

नाचु नाचु

2007-02-06T19:04:00.001-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
नाचु नाचु फुलबारीमा नाचु
दुइ दिन्को जीन्दगीमा माया प्रिती गासु
—–
आज जस्तो भोलि हुन्न कस्लाई के थाहा-
बोली दिए हासी दिए हुन्छ राम्रो यहा
——
हासु हासु रमाइलोमा हासु
दुइ दिन्को जवानीमा माया प्रिती गासु
——
दिन जस्तो रात हुन्न कस्लाई के थाहा-
भेटि दिए बोली दिए हुन्छ राम्रो यहा
——-
बोलु बोलु सुसेलीमा बोलु
दुइ दिन्को आगनीमा माया प्रिती गासु
——-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

न्याउली रोयो

2007-02-06T19:01:00.000-08:00

------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान
-
न्याउली रोयो आज किन पारी वनैमा
विरहले छाती पोल्यो वारी मनैमा
……
टाढावाट के के खवर आउने पो हो कि ?
हेर्दा हेर्दै भाग्यमा पहिरो जाने हो कि ?
शंका लाग्छ त्यसै त्यसै आफ्नो तनैमा
विरहले छाती पोल्यो वारी मनैमा
……
कसैवाट के के कुरा सुनिने पो हो कि ?
हिड्दा हिड्दै गोरेटो भत्किने पो हो कि ?
वाध फुट्छ किन किन नयन तालैमा
विरहले छाती पोल्यो वारी मनैमा
-
------------------------------------------ अन्य गीतहरु । मुख्य पृष्ठ जान

असफलता नै सफलताको कडि

2007-02-05T23:46:00.000-08:00

नेपाली समाजमा विभिन्न खाले उक्ति भनाई र उखान टुक्काहरु प्रचलनमा वोलिदैलेखिदै आएको पाइन्छ । खासमा यसलाई शव्द सेतुको रुपमा प्रयोग गरिएको हो । मानिसहरुलाई कसैलाई सफलता मिलोस् वा काममा दत्तचित्त भएर लागोस् भन्ने हेतुले उदाहरण स्वरुप यस्ता भनाई र उखान टुक्काहरु पेश गरिन्छ । यस्ता नेपाली जन जिब्रोमा झुण्डिएका धेरै छन्, ती मध्ये असफलता नै सफलताको कडी हो भन्ने उक्ति धेरै भन्दा धेरै वोली चालीमा मिसाइन्छ । यसलाई शव्द चट्नी भने पनि त्यति फरक पर्दैन यिनै शव्दका हाउभाउले उच्चारण गरिएका आवाजहरु अरुले सुन्दा मीठास पैदा गरिदिन्छ । अझ वुढापाकाहरुले आफ्ना छोरा छोरी वा आफन्तहरुलाई उपदेशकै रुपमा वोल्ने गरेका छन् । साच्चै भन्ने हो भने भने यी उक्ति, भनाई र उखान टुक्काहरु अर्ति उपदेश नै हुन् । जुन उद्गारले र्स्पर्श गर्दा मानिसहरुलाई सधैं केही काम गर्न हौसला प्रदान गर्छ । त्यति मात्र मात्र होइन वारम्वार घच्घच्याई रहन्छ । लाग्छ यस्ता खाले भनाइहरु पूर्खाहरुले त्यतिकै जोडेका होइनन् । तीतो अनुभवमा चुर्लुम्म डुवेर अनुभूतिले सत्य सावित गरी जन्माईएका सुन्दर शव्द मालाहरु हुन् । जहां हामी सत्यतालाई र्छलङगै घाम झैं देख्न सक्छौं । पूर्खाहरुले पीडासंगै जिन्दगी गालेर कैयौं हण्डर, ठक्करको वावजूद थाहा पाएका कुराहरु सन्ततीहरुले पनि भोग्न नपरोस् भन्ने अभिप्रायले वोली चाली र व्यवहारमा प्रत्यक्ष प्रस्तुत गर्दै आएका हुन् । यसरी वोल्दा वा लेख्दा व्यवहारमा तुरुन्तै लागु नभए पनि भोगाइको भर्याङहरुमा आफै ज्यामितीय रुपले प्रमाणित हुदै जान्छन् । वोल्दा ठट्टै जस्तो लाग्न गए पनि त्यसको महत्वले हामीमाथि एउटा शक्तिशाली प्रभाव जमाउछ । जसको प्रभावले मस्तिष्कलाई छामेर विवेक भइदिन्छ प्रतिफल स्वरुप चेतनाको प्रकाश फैलाई दिन्छ । कुनै काम वा योजनाको गोरेटोमा उत्साह र उमंग हलक्कै वर्ढाई दिन्छ । जहासम्म लाग्छ पूर्खाहरुले दिएका यी जीवन मार्गहरु समयमा नै अंगाल्न सके त्यो भन्दा सजिलो उपाय अरु केही हुन्न । अन्जानमा भोग्नु भन्दा सुनेर भोग्दै जादा कठिनाई पन्छाउन त्यति मेहेनत गरी रहनु पर्दैन । अनुभवले नै परिपक्व वनाउछ मानिसलाई । यस्ता उद्गारहरुलाई हामीले नै चरितार्थ गर्न नसके पनि विश्वमा आफ्नो कर्ीर्तिमानलाई उभ्याएर सत्य सावित गरिदिएका छन् । तर्सथ इतिहासका पानाहरु पल्टाएर हेरे पक्कै पनि त्यो हाम्रो प्रेरणाको श्रोत वन्न सक्छ । प्रेरणा प्रकाश हो जसले मनभित्र रहेको अ ध्यारोलाई कुल्चिदिन्छ । यही उज्यालो नपाएर हामी कति आफ्नै कर्तव्य विर्सिरहेका हुन्छौ । यो एउटा पाठ हो जो कसैले पनि सुन्न सिक्न जान्न आवश्यक छ । केही कथम् असफलको भड्खालोमा चिप्लेर पसियो भने पनि मानसिक रुपले तन्दरुस्त हुन सक्यौ भने त्यसले भौतिक रुपले पनि सफलतामा उक्लन सक्छ । यो कमजोरी सफलतामा देखा पर्यो भने त्यसले सफलताकै माझवाट असफलता व्यहोर्न सक्छ । प्रँय समाजमा सफताकै कथा वढी तुन्ने गरिएको छ । त्यसो त असफतलाको कथा पनि नलेखिने त होइन । कोही मान्छे आफ्नो सपनावाट विमुख हुन नपरोस् भन्नकै खातिर पनि सफलताको कथालाई समाजमा स्थापित गरिदै आएको हो । यो संसारमा एक दुइ कुरा र व्यक्ति अपवादमा वाहेक प्राय सवैले जीवनमा सफलताको मीठो स्वाद चाख्नु अगावै केही न केही कुरामा असफलताले लोप्पा ख्वाई सकेको हुन्छ । त्यही लोप्पाले गर्दा कतिको मन माथिको हुन्छ भने कतिको दिलै सीसा झै टुक्रिएको हुन्छ । तर सानो तिनो असफलताले छोप्यो भन्दैमा जीवनलाई वर्वादी तिर धकेल्नु ठूलो भूल हुन्छ । यो त एउटा व्यक्तिसंग सम्वन्धित कुरा हो । त्यसलाई अलि पर राखेर सफल मानव इतिहासतिर प्रवेश गरौं । वैज्ञानिकहरुको अनेकौं खोज र अनुसन्धानले मानव जातिको पूर्खा वादरलाई नै मानेका छन् । वादरवाट विस्तारै विस्तारै विकसित हुदै मान्छे हुदासम्मका अनेकौं चरणहरु मान्छेले विभिन्न खाले असफलताहरु टेक्दै आएका हुन । युग परिस्थितिको र समयसंग पैठेजोरी खेल्न नसकेको भए मानवको सभ्यता यहांसम्म टागिएर अवश्य आई पुग्ने थिएन । मानिस अरु प्राणी भन्दा वुद्धिमान भएकै कारणले असहज र खतरा मोल्न सिपालु भयो । अथवा समयको परिवर्तनसंगै आफूलाई परिवर्तन गर्न सक्षम भयो । यही कारणले मानव वंशज नासिएर गएन, लोप भएर गएन । सफलतामा आज हामी मान्छे भएर वाचेका छौ । मानव इतिहासलाई विस्तृत रुपले हेर्न चाहेमा ती अनुसन्धान र खोजको ठेलीलाई पल्टाउनै पर्छ । यो भयो सफलताको इतिहास भएको अध्यारो पाटोलाई पनि केलाएर हेरौं । पृथ्वीमा झण्डै ६ करोड वर्षपहिले अस्तित्वमा आएका भीमकाय प्राणी डाइनोसौर हाल लोप भै सकेको छ । पाए कतै कतै डाइनोसारहरुका अस्थिपञ्जरहरु मात्र पाइन्छन् । आज ती भीमकाय प्राणीहरु किन छैनन् । यसको उत्तर सहजै पाउन सकिन्छ त्यो के हो भने समय सापेक्ष हुन नसक्नु, समय एउटा यस्तो चक्र हो जसले पृथ्वीको परिस्थितिलाई विभिन्न रुपमा वाडफाड गर्छ । यिनै परिस्थितिलाई ती प्राणीहरुले कसरी आफू सुहाउ“दो वनाउने भन्ने कुरा जानेनन् । तव उनीहरु एकाएक लोप हुन पुगे । यहा एउटा कुरा के प्रत्यक्ष रुपमा देखिन्छ भने समय सापेक्ष हुनु नै सफलताको चिन्ह हो भन्ने वुझिन्छ । वसौं शताव्दीका महान वैज्ञानिक आइन्साटाइनले पनि सापेक्षवादको व्याख्या गरेका थिए भने त्यस्तै अर्का वैज्ञानिक चार्स डार्विनले पनि समय र युग सुहाउदो प्राणीहरुले आफ्नो अस्तित्व कायम गर्न स्वरुप परिवर्तन गर्न आवश्यक हुन्छ भन्ने कुरा नै प्रमाणित गरिदिएका छन् । हाम्रो जीवन पनि सृष्टि, समय र परिस्थितिसंग सदैव घनिष्ठ सम्वन्ध राख्दछ । तर्सथ हामीले यो कुरो जान्नु पर्दछ कि कुनै काममा सफलताको पाइला टेक्नकोलागि थुप्रै असफलताका पाइलाहरु कुल्चि सक्नु पर्दछ । नौलो कुराको माग हुनु नै समय कै गति हो । समयलाई चिन्न र सदुपयोग गर्न सके त्यो भन्दा ठूलो सफलता अरु केही हुन्न । हरेक कुरा समयले निम्त्याउने हो । त्यसलाई सही ढंगले उपयोग र उपभोग गरे असफलतामा सफलताको घाम नझुल्कने कुरै भएन ।

एकांकी नाटक

2007-02-05T22:22:00.000-08:00

___________________ आपसी सहयोग___________________
_________________________________________________________
हङकङको रमणिय स्थल युनलङ जिल्लाको अठार नम्वर मिनिवस पार्क जसको वरीपरी हङकङ भूमिलाई प्रयोग गर्दै वस्ने नेपालीहरु र त्यसको कोलाहलमा रुमल्लिएर वसेका भूतपूर्व व्रिटिस गोर्खा सैनिकहरु अठार नम्वर मिनिवस पार्कको निकटमा रहेको चौतारमा प्राय दुखसुखका कुराहरु गर्दै समय विताउने गर्छन् । विहान सवेरै किन हो कुन्नी केहि आतेसीए झै एकजना मामा - हङकङको वालीचालीमा भू.पू सैनिक वर्गलाई सम्वोधन गर्ने साइनो नजिकैको टेलिफोन वुथमा उभेर सहचारी साथीहरुलाई टेलिफोन गर्न थाल्छ ।
_____________________________________
__ मित्रलाल - “टेलिफोन डायल गर्दै ” हेल्लो ! त्यहा ८६ हुनुहुन्छ ?ए ८६ हो ?
“८६ भन्नाले सैनिक जिवनको आफ्नो नम्वर ” फुर्सद भए एकछिन यसो अठारको चौतारीमा गफगाफ गर्न आउनुहोस् न । र ८५ लाई पनि फोन गरेर यता आउन भन्नुहोला है ? “भन्दै टेलिफोनको रिसीभर राख्छ र पुन डायरी खोतल्दै अर्को नम्वरीलाई वोल्न मित्रलाल टेलिफोन डायल गर्न थाल्छ “
__ मित्रलाल - हेल्लो ! त्यहा ८७ हुनुहुन्छ ? “अर्कै मान्छेले फोन उठाएको थाहा पाए पछि आग्रह गर्दै ” वहालाई एकै छिन् पाउन ?
“केहि क्षण पछि नम्वरीले फोन उठाएको थाहा पाए पछि ” हेल्लो ८७ हो ? “८७ को आवाज सुने पछि ” नम्वरी एकैछिन् अठारको चौतारीमा गफसफ गर्न आउनु पर्यो । मैले ८५ र ८६ लाई पनि खवर गरेको छु । आउनुहास् है । “टेलिफोनको रिसीभर राख्छ “
______________________________________
“सैनिकमा भर्ती हुदाको नम्वर ८८ हो मित्रलालको क्रमश ८७ शुक्रवहादुर,८६ विजयराज,र ८५ दान सिंह सहित चारजना एकै प्लाटुनका नम्वरीहरु हुन् । सैनिक जागीरवाट अवकाश लिए पछि पनि उनीहरु हंगकंग आई.डि.कार्ड होल्डरको नाताले यो ठाउमा उनीहरुको भेटघाट पहिलेको जस्तै वारम्वार भेट्ने कार्य भैरहन्छ । र पल्टनमा रहदा वस्दा पनि उनीहरु एकार्कामा हितैसी मित्रहरु नै हुन् । मित्रलाल नम्वरीहरुको पर्खाईमा टुसुक्क चौतारी कै छेउमा रहेको रुखको सयल मुनि वसाल्छ । उसको आखाले वरीपरी वसी रहेका चाइनिज वुढावुढी र नेपाली भान्जाभान्जीहरुलाई स्केनिङ्ग गर्छ । केहि क्षण नवित्दै नम्वरीहरु तिन तिरवाट चौतारीमा प्रवेश हुन्छन् । ८८ अथवा मित्रलाल ८५,८६ र ८७ लाई क्रमश मृदुमुस्कानले स्वागत गर्दै सवैलाई आसन गर्न आग्रह गर्छ । “
________________________________
__ मित्रलाल - वसौ वसौ नम्वरीहरु म वियर लिएर आउछु है । “
भन्दै दोकान तिर हानियो, विहानीको घाम ताप्दै अरु नम्वरीहरु एकार्कामा भलाकुसारी गर्न थाल्छन् । “
__ विजयराज - “अलि अनौठो भाव प्रकट गर्दै ” हैन आज ८८ लाइ के भयो ? यसरी एकाविहानै कहिल्यै फोन गर्दैनथ्यो ?
__ शुक्रवहादुर - “अलि अकमकिए झै गरेर ” खै , कुन्नी के भयो ?
__ दानसिं - अव वुढेसकाल लाग्यो निंद्राले छोड्यो होला नी ?
“आफ्नै नम्वर मित्रलालको विषयमा लख काट्दै वसेका नम्वरीहरुको समुहमा वियरको पोको लिएर ८८ ले प्रवेश गर्छ । सवैलाइ एक एक ओटा वियर थमाउछ । “
__ मित्रलाल - “आफ्नो हातमा भएको वियरको क्यान खाल्दै ” नम्वरीहरुलाइ एकाविहानै यो ८८ लो किन वोलायो होला भनेर अचम्म नमान्नुहोला । एउटा फसादी आइलाग्यो त्यसैले यसो सल्लाह पाइन्छ कि भनेर वोलाएको ?
“मित्रलालको कुरा सुनेर एकछिन सवै अकमकिए अनि सवैले उ तिर ध्यान केन्द्रित गरे । “
__ शुक्रवहादुर - “छत्रेटोपी अलि अलि मिलाउदै ” अनि चाइने के भयो त नम्वरी हामीले पनि सुनी हेरौ । हाम्रो उपायले भ्याइन्जेल हामी सघाउन तयार छौ नि ?
__ दानसिं - “जुगा मुसार्दै ” हो नम्वरी त्यसको लागि डराउनु पर्दैन हामी सघाउन तयार छौ ।
__ विजयराज - “सहमति जनाउदै ” ठिकै हो समस्या के हो वुझौ न त ?
__ मित्रलाल - “अलि अप्ठ्यारो माने झै गरेर ” खै के भनौ ढुंगा टिपी के हानौ भै रा छ मलाइ ।
__ शुक्रवहादुर - हैन नम्वरी चाइने अलि खुलस्त कुरा गर्नुहोस्। हामीले समास्या वुझेर पो सहयोग गर्ने कुरा आयो त ?
__ दानसिं - ” समझदारी कायम गरे झै गरेर " मित्रलाल नम्वरीलाइ आइपरेको समस्या नै हामी सवैलाइ परेको समस्या वरावर हो । त्यसैले यो दानसिंले आज सम्म सहयोग नगरेको काहा छ र ?
__ विजयराज - “अलि गम्भिर हरदै अनुरोधात्मक शव्दमा ” के भयो त भन्नुहोस् न त ?
“मित्रलाल आफ्नो नम्वरीहरुको सोधाइले अवाक हुन्छ । भनौ कि नभनौ हुन्छ तर सवैलाइ वोलाइ सके पछि नभनी पनि भएन । त्यसैले हातमा भएको वियर एकै सासमा रित्याएर अनुहार विगार्दै वोल्न थाल्यो । “
__ मित्रलाल - हेर्नुहोस नम्वरीहरुलाइ के ढाट्नु मलाइ आइपरेको कुरा । हिजै मात्र एक महिना भित्र हंगकंग छोड्न अध्यागमन विभागले पूर्जी पठाइ सक्यो ।
“मित्रलालको कुरा सुनेर सवै अचम्भित भए । किनकी यो भन्दा अगाडी उसको कुनै मुद्दा थिएन अध्यागमन विभागमा । “
__ दानसिं- हैन कसरी यस्तो भयो नम्वरी ?
शुक्रवहादुर - होइन नम्वरी चाइने यसो त नहुनु पर्ने किनकी हामी पनि तपाइ जस्तै नै हो ।
__ विजयराज - ” अलि जंगीदै ” कसैको खेल हुनु पर्छ नत्रभने काहा यस्तो हुन्छ । थाहै नपाइ देश छोड्ने पूर्जी कुन देशको सरकारले दिन्छ ?
__ मित्रलाल - अव त्यस्तै भयो नम्वरीहरु के गर्ने होला ?
__ दानसिं - ” शंका व्यक्त गर्दै ” त्यो पूर्जी त्यति कै एक्कासी आएको होइन । यसको कुनै कारण हुनुपर्छ ।
__ शुक्रवहादुर - ” दानसिंको कुरा माथि सहमति जनाउदै ” हो चाइने पक्कै एउटा कारण हुनुपर्छ ?
__ मित्रलाल - खै के कारण वताइ राख्नु तपाइहरुलाइ हुने कुरा सवै त भइसक्यो ।
__ विजयराज - ” सम्झाए जस्तै गरेर ” त्यसो नभन्नुस् न नम्वरी कारण भन्नुभयो भने हामीलाइ वुझ्ने अवसर मिल्छ । अनि त्यसको लागि हामी केहि उपाय सोच्छौ। जानकारी दिनु भएन भने त हामीले कसरी थाहा पाउने ?
__ दानसिं - हो नम्वरी कानुनीरुपमा लड्न मिल्यो भने हामी त्यसको लागि पहल गच्छौ ।
__ शुक्रवहादुर -” मित्रलाललाइ देखाउदै ” नम्वरीले कारण नै वताउन चाहानु हुन्न । सारा कुरा थाहा पाए पो विरामीलाइ दवाइ ख्वाएर निको पार्नु।
” मित्रलालले आन्तरीक कुरा नम्वरीहरुलाइ भनौ कि नभनौ लाग्दा लाग्दै पीर पोख्न थाल्यो । “
__ मित्रलाल - ल सुन्नुहोस् मेरो राम काहानी हुने कुरा सवै भैसक्यो के लुकाइ राख्नु ?
__ दानसिं - “विचैमा प्वाक्क वोल्छ ” ल ल भन्नुहोस् सुनौ । अरुले पनि दानसिंको वाली माथि वोली खापे ।
__ मित्रलाल - हेर्नुहोस छोरी वेपत्ता भएको ६ महिना भयो । ज्वाइ संग अलि अलि ठाकठुक परेको थियो । अहिले सम्म केहि थाहा छैन काहा छे केगर्छे थाहा छैन । ज्वाइको र मेरो भिस्सा थप्नु पर्ने त्यो पनि एक महिना वितिसक्यो । त्यसैले पूर्जी आएको होला मलाइ वडो आपत्ती आइपर्यो सहयोग गर्नुपर्यो ।
__ शुक्रवहादुर - अनि चाइने कुरो त वुझियो तर यस्तो कार्य कसरी भयो ?
__ विजयराज - ” आश्चार्य व्यक्त गर्दै ” हैन त्यसरी छारीले ज्वाइलाइ छोडेर कहि जानु नपर्ने ? फेरि नम्वरीको कुरा सुन्दा साचो लाग्छ ।
__ दानसिं- ” शंका व्यक्त गर्दै ” यसो हुनुमा ज्वाइको पनि ठुलै गल्ति हुनुपर्छ नत्र भने छोरीलेयसरी घर त्याग गरेर हिड्नु पर्ने कारणै हुन्न । किनभने उनीहरुलाइ पनि घरव्यावहार भन्ने कुरो थाहा हुन्छ ।
__ मित्रलाल -” अन्कनिएर केस कन्याउदै ” खै ज्वाइको गलत भनौ कि छोरी को दुवै उस्तै छन् । मैले सम्झाएको कुरा नै सुन्दैनन् । ६ महिना अगाडी देखि नै सानोतिनो झगडा पर्दै आएको हो । घर झगडा भनेर सोचेको थिए तर भयो उल्टो।
__ शुक्रवहादुर - अनि खास परेको झगडा भने के हो ? विजयराज - स्थिती विचार गर्दा ठुलै झगडा जस्तो छ ?
__ दानसिं - ” अड्कल काट्दै ” हो सानोतिनो झगडा जस्तो छैन नम्वरीको कुरो सुन्दा किनभने यहा जीन्दगीको सवाल छ । ख्यालठट्टा अवश्य होइन ।
__ मित्रलाल - ” आफ्नो घरको भित्री कुरा खोल्न थाल्छ ” अव म सेक्युरीटीको जागीरे वाह्रै घण्टा वाहिरै हुन्छु त्यो त नम्वरीहरुलाइ पनि थाहा भएकै कुरा हो । छारीको मुखवाट सुनेअनुसार ज्वाइ नानी विदेशी केटी संग फस्या छ भन्थि मैले नदेखेको कुरा । त्यस कै देखासीखीको लागी छोरीले पनि अर्कै संग हिड्न थाली । झगडा नगर मिलेर वस भनेर कति सम्झाए सुने पो- यिनै कारणले गर्दा आज यस्तो भएको हो ।
__ शुक्रवहादुर - “च्याठीदै ” अनि चाइने यसो माया गर्दैमा घरवारै छोरीले नत्याग्नु पर्ने हो।
__ विजयराज - “सहमति जनाउदै ” हो नी यसो माया गर्दैमा यत्रो फाटो नहुनु पर्ने ?
__ दानसिं- ” अरु शंका उभ्याउदै ” हैन यो भन्दा पनि अरु जटिल समस्या आइपरेको हुनुपर्छ।
__ मित्रलाल - अरु के हुनु त्यै विदेशी केटीसंग घरको ओछ्यानमा सुतेको भेटिछे अनि के गर्नु ?
__ शक्रवहादुर - लौ चाइने ज्वाइले त वर्वादै गरेछन्। त्यसैले त छोरीले पनि त्यसो गर्नु विवश हुनु परेछ । अव जे हुने कुरा भै हाल्यो चिन्ता लिएर भएन । आफ्नो लागि आफैले वाटो रोज्नु पर्छ ।
__ विजयराज - कुरा सुनियोवुझियो पनि त्यसको लागि केहि छैन । भसकेको कुरा माथि पाश्चाताप लिएर पाइने होइन त्यसैले हंगकंग वस्नकोलागि भिस्सा प्रोसेसिड. गर्नुपर्छ।
__ दानसिं- मुद्दा अलि गाह्रो छ त्यसैले हामी आफैले गर्न सकिदैन त्यसैले वकिल पक्रिनु पर्छ ।
__ मित्रलाल - पूर्जी त आइसक्यो अव मुद्दा हाल्न मिल्छ र ?_- दानसिं- ” विचैमा कुरा काट्दै ” किन नमिल्नु मिल्छ चिन्ता नलिनुहोस् हामी सहयोग गर्र्छौ नी ।
__ शुक्रवहादुर - अनि चाइने नम्वरी संग मिल्दो खालको मेरो अर्को साथीको पनि मुद्दा परेको थियो । तर उसले हंगकंग वस्ने भिस्सा पाइसक्यो । नम्वरीको नहुने कुरै भएन वरु मुद्दा कसरी लड्ने भन्ने म सोधी दिन्छु हुन्न ?
__ विजयराज - हुन्छ त्यसै गरौ ।
__ मित्रलाल - हुन्छ र- त्यसो गर्नु ?
” सवैले हुन्छ भनेर स्वरमा स्वर मिलाए । केहि क्षण सवै हासोमा उडे। “
__ शुक्रवहादुर - खासमा चाइने त्यो मेरो साथीले भने वमोजिम हंगकंगमा ४ वर्ष वसेको हुनुपर्छ भनेको सुनेको थिए । र अलिकति लगानी गरेको पनि प्रमाण चाहिन्छ रे । त्यति भए पछि मुद्दा आफ्नै हातमा पर्छ रे ।
__ विजयराज - नम्वरी हंगकंग वसेको पनि ४ वर्ष वढी भैसक्यो त्यसको लागि फिकर छैन ।
__ दानसिं- त्यति मात्र नभएर आए देखिको पैशा , एम.पी.एफ.र जीवन वीमा पनि छदैछ । यता जागीर पनि छोडेको छैन ।
__ मित्रलाल -” अलि खुशी हुदै ” हैन त्यसरी मिल्छ भने म मुद्दा हाल्छु नी तर पैशाको खाचो पर्यो भने नम्वरीहरुले सहयो गर्नु पर्यो है ।
__ शुक्रवहादुर - ” फुइया लाउदै ” अनि चाइने नम्वरीको लागि जे सहयोग दिनुपरे पनि छदै छौ नी ।
__ दानसिं- त्यसको लागि चिन्ता लिनु पर्दैन यस्तो परेको वेला हामी नम्वरीले सहयोग गरेनौ भने हामी नम्वरी हुनुको अर्थ नै के रह्यो र ?
__ विजयराज - ल नम्वरी यो काम भोलि देखि नै काम सुरु गर्नु पर्छ ।
__ मित्रलाल - ठिकै छ नम्वरीहरुले पनि यत्रो सहयोग गर्छौ भनेर आट दिनु भयो त्यसको लागि म आभारी छु । म यो काम भोलि देखि नै सुरु गर्छु ।
__ शुक्रवहादुर - अव चाइने खाना खाने वेला पनि भयो । नम्वरीलाइ कुनै अपर्झ समस्या आइपरे फोन मै कुराकानी गरौला हुन्न ।
__ विजयराज - कुरा वुझिहाल्नु भो नम्वरीले हामीले सल्लाह वमोजिम कामकार्वाहि सुरु गर्नुहोस् ।
__ दानसिं- हो यसरी समस्या ल्याउनु भो र छलफल पनि भयो जसलेगर्दा समाधानको कुरा आयो । आपसी सहयोगको लागि हामी सवैले यसरी छलफल गरे पछि असम्भव कुरा पनि सम्भव भयो हैन त । सुटुक्कै पूर्जी लिएर नेपाल जानु भएको भए हामीलाइ दुख लाग्थ्यो। तर त्यसो गर्नुभएन धेरै राम्रो भो ।
__ मित्रलाल - “खुशी हुदै ” नम्वरीहरुको सल्लाह सुझावकोलागि आभारी छु । सवैलाइ धन्यवाद अरु सहयोगको आशा गर्छु। आजलाइ अवेर पनि भयो अरु कुरा फोन मै गरौला ।
______________________________
” सवैलाइ पुरानै छड्के सलाम हान्यो । त्यस पछि सवै जना अठार नम्वर मिनीवस पार्कवाट जराक जुरुक्क उठे। सवै आआफ्नै घरतिर लम्किए । केहिक्षण मै त्यहा सुन्यता छायो । “
_______________________________________________________

शान्ति गीत

2007-02-03T23:26:00.000-08:00

रचना - टंक सम्वाहाम्फे /संगीत - दिनेश सुव्वा / स्वर - उदय सोताड.

टंक सम्वाहाम्फेको एकल गीति रचना मनोभाव आधुनिक गीतिसंग्रहवाट

वषन्तको आगनीमा

2007-02-03T03:20:00.000-08:00

रचना - टंक सम्वाहाम्फे / संगीत - दिनेश सुव्वा / स्वर - पवित्र सुव्वा

टंक सम्वाहाम्फेको एकल गीति रचना मनोभाव आधुनिक गीतिसंग्रहवाट

2007-02-02T23:20:00.000-08:00

टंक सम्वाहाङफेको कविता संग्रह युद्ध भित्र उभिएका वुद्धहरु

कविता संग्रह - युद्ध भित्र उभिएका वुद्धहरु
प्रकाशक - नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान,हंगकंग
प्रकाशन मिति - २०५७
आवरण कला - ललित कला,वागवजार
भित्री कला - मास आर्ट एण्ड प्रिन्ट,पुतली सडक
मुल्य हंगकंग डलर - २० नेपाली रु.- ४०
कविता हेर्नको लागि यहा क्लिक गर्नुहोस्